Danh mục chính
 Hỗ trợ trực tuyến
 thông kê

Số người online:5
Tổng truy cập: 13651945

 hình ảnh
 
 
 Luật
Tìm hiểu về giới luật trong đạo Phật
TÌM HIỂU VỀ GIỚI LUẬT TRONG ĐẠO PHẬT
Trịnh Nguyên Phước

Giới thuộc vào nền tảng của đạo Phật, là một trong ba môn học "vô lậu", nhằm dứt các lậu hoặc (pali: asava), dẫn tới giải thoát, tức là Giới (sila), Định (samadhi) và Huệ (pañña).

Là Phật tử có nghĩa là tự nguyện theo Tam quy (ti-sarana), Ngũ giới (pañca-sila), tức là nương tựa vào Tam bảo (ti-ratana) và giữ gìn năm giới căn bản của đạo Phật.

Trên mặt lý thuyết, Giới giữ một vị trí quan trọng đến nỗi một phần ba của Tam tạng Kinh điển (ti-pitaka) được dành riêng cho Giới Luật. Đó là Luật tạng (vinaya-pitaka), đứng bên cạnh Kinh tạng (sutta-pitaka) và Luận tạng (abidhamma-pitaka).

Trên mặt thực hành, Giới cũng đóng một vai trò mấu chốt trong đời sống Tăng đoàn. Một người muốn xuất gia đi tu thì đầu tiên phải thọ giới Sa-di (samanera) hoặc Sa-di ni (samaneri), rồi sau một thời gian mới thọ cụ túc giới (upasampada),phát nguyện tuân theo Giới bổn để trở thành Tỳ-kheo (bhikkhu) hoặc Tỳ-kheo ni (bhikkhuni).

Mặc dù quan trọng như vậy nhưng Giới Luật rất ít khi được đề cập đến hay trình bày trong các bài thuyết giảng về giáo lý, ngoài Tăng đoàn.

Lý do có lẽ là Giới Luật được xem là một môn học khô khan, nhàm chán, không thu hút được quần chúng như các bài giảng về Kinh hay về Pháp. Hơn nữa, đối với đa số Phật tử, Giới Luật thuộc về lãnh vực riêng biệt của nhà tu hành, với hàng trăm giới luật phải ôn lại đều đặn, trong khi người cư sĩ chỉ cần biết rõ 5 giới căn bản là đủ. Vả lại, biết nhiều hơn để làm gì, khi mà Giới Luật thường được coi như những giáo điều cố định, miễn bàn tới bởi vì, cũng như lời của một vị Trưởng thượng, "chúng như vậy và luôn luôn sẽ là như vậy"...

Để đóng góp vào sự hiểu biết thêm về Giới Luật, chúng tôi xin dựa lên một số tài liệu căn bản, đặc biệt của HT Thiện Siêu (§1), HT Trí Quang (§4), và TS Nhất Hạnh (§8), để cố gắng trả lời một cách cặn kẽ những câu hỏi sau đây:

1- Giới là gì, Luật là gì? Giới và Luật khác nhau thế nào?

2- Giới được phân loại ra sao?

3- Có những nghi lễ nào liên quan đến Giới?

4- Tại sao đức Phật lại chế ra giới, và ngài chế giới trong những hoàn cảnh nào?

5- Luật Tạng được soạn thảo ra sao, và gồm những cuốn nào?

6- Vi phạm giới, tội nặng nhẹ ra sao? Giải quyết thế nào?

7- Giới đóng vai trò gì trong sự tu tập cá nhân?

8- Giới có lợi ích gì trong đời sống xã hội, cộng đồng?

9- Vì sao có nhiều giới luật liên quan đến tình dục và quan hệ nam-nữ như vậy?

10- Giới Luật có cần phải thay đổi hay không?

11- Hiện nay đã có những đề nghị thay đổi Giới Luật nào?

1) Giới là gì, Luật là gì? Giới và Luật khác nhau thế nào?
Giới và Luật thường được xem là giống nhau, và nhiều khi được gọi chung là Giới Luật. Nhưng xét kỹ ra thì Giới và Luật cũng có phần khác nhau.

Giới (sila, phiên âm: Thi-la) có nghĩa là đạo đức nói chung (éthique, ethics), đồng thời là những phép tắc (préceptes, moral rules), đặt ra cho các Phật tử xuất gia và cư sĩ đã thọ giới.

Luật (vinaya, Tỳ-nại-gia) có nghĩa là kỷ luật (discipline) gồm những phép tắc, những phương thức qui định đời sống Tăng đoàn (sangha), và được ghi lại trong Luật tạng.

Theo HT Thiện Siêu, nếu so sánh với thuốc men, thì Giới cũng như dược tánh, và Luật cũng như dược liệu, thang thuốc. Chẳng hạn như nếu Giới là acide salicylique, thì Luật là viên Aspirine. " Giới là điều răn, Luật là phương thức thực hành điều răn đó "(§1).

Như vậy, Giới có nghĩa rộng hơn, cũng như những nguyên tắc tổng quát, trong khi Luật có tính chất thực tiễn, đi vào chi tiết hơn. Do đó, người ta quen dùng chữ " Giới " hay " Giới cấm " cho tất cả các Phật tử, và dành chữ " Giới Luật " cho những người xuất gia tu hành.

2) Giới được phân loại ra sao?
Giới có nhiều cách phân loại (§1) :

a / " Biệt giải thoát giới ", " Đạo cộng giới " và " Định cộng giới ".

" Biệt giải thoát giới " (patimokkha, phiên âm: Ba-la-đề-mộc-xoa,từ pati = hướng về, mokkha = giải thoát), là những giới nằm trong Luật tạng, được áp dụng cho các Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni, từ thời đức Phật cho đến nay. Chúng được gọi như vậy là vì thọ giới nào thì được sự lợi ích, sự giải thoát của giới đó, cũng như theo luật nhân quả, gieo nhân nào thì được quả ấy.

Nhưng cũng có hai loại Tỳ-kheo không cần thọ giới :

- " Thiện lai Tỳ-kheo ", là những nhà thiện căn đến với đức Phật khi ngài chưa chế giới, dốc tâm theo ngài tu tập, cho nên " tu phát tự lạc " (râu tóc tự rụng), " y pháp cụ túc " (áo cà sa tự dính vào mình), trở thành Tỳ-kheo.

- " Phá kiết sử Tỳ-kheo ", là những người không cần thọ giới mà tu hành chứng ngộ (" kiến đế Tỳ-kheo "), đoạn trừ được mọi phiền não kiết sử.

Đó là những người theo " Đạo cộng giới " và " Định cộng giới ", chỉ tu hành theo Pháp trí tuệ, quán Tứ đế, Vô ngã, Vô thường, v.v. (Đạo cộng giới), hoặc thiền định (Định cộng giới), mà đạt mức tâm vô lậu, pháp nhãn thanh tịnh, tuy không tu giới mà ngộ đạo.

b/ " Biệt giới " và " Thông giới " (hay " Bồ Tát giới ")

- " Biệt giới " là giới của hàng xuất gia và cư sĩ, và mỗi hàng phải thọ một số giới nhất định:

* Có 5 giới chung cho tất cả các Phật tử (pañca-sila):

1) không giết hại mạng người (hán-việt bất sát)

2) không nói dối (hv. bất vọng ngữ)

3) không trộm cắp (hv. bất đạo)

4) không tà dâm (hv. bất dâm)

5) không say rượu.

* 10 giới cho các Sa-di và Sa-di ni (dasa-sila). Thêm vào các giới trên là:

6) không ăn sau 12 g trưa

7) không chơi hay nghe ca nhạc, nhẩy múa

8) không trang điểm, xức dầu thơm, đeo nữ trang

9) không nằm giường cao, sang trọng

10) không nhận tiền, và vàng bạc.

* 227 giới cho Tỳ-kheo, 311 giới cho Tỳ-kheo ni, theo truyền thống Nguyên Thủy; 250 giới cho Tỳ-kheo, 348 giới cho Tỳ-kheo ni, theo truyền thống Đại thừa.

- " Thông giới " (hay " Bồ Tát giới "), là giới ai thọ cũng được. Cư sĩ hay tăng sĩ, già hay trẻ, cơ thể khoẻ mạnh hay bị bệnh tật, khuyết tật, đều có thể thọ giới được (trong khi trẻ quá hay già quá, bị bệnh tật hay khuyết tật nặng, không được thọ " biệt giới ", tức là xuất gia) miễn là hiểu được Pháp và có Bồ-đề tâm. " Thông giới " có tính chất bình đẳng hơn và không bị hạn chế bởi hình tướng.

c/ " Tánh giới " và " Già giới "

- " Tánh giới " thuộc về đạo đức tự nhiên (morale naturelle) và có tính chất phổ biến. Ví dụ như giết người, nói dối, ăn cắp đều bị xem là tội, trong bất cứ thời buổi hay xã hội nào. Tăng hay tục, phạm vào đều có tội. Tuy nhiên khi phạm vào, thì tục gọi là phạm tội, nhưng tăng thì là phạm giới.

- " Già giới " là giới mang theo hai ý nghĩa: 1) để ngăn sự cơ hiềm của thế gian, sự chê bai, dị nghị của người đời (chẳng hạn như tăng ni không được ăn mặc bê bối, hở hang, để người ta chê cười, phải ăn mặc và có tác phong đàng hoàng); 2) để ngăn sự phạm trọng giới (chẳng hạn như không uống rượu, để đừng gây nên tội nặng hơn).

3) Có những nghi lễ nào liên quan tới Giới?
a/ Đối với các Tăng Ni:

Một người muốn xuất gia thì sau một thời gian làm Sa-di khoảng 2 - 3 năm, dưới sự đề nghị và hướng dẫn của một vị Thầy, được làm lễ thọ cụ túc giới (*1) trong một giới đàn, trước Tăng chúng (*2), với tam sư thất chứng (ba người thầy, bẩy người làm chứng). Vị thầy Kiết-ma (kamma) (*3) lúc đó lên tiếng hỏi ba lần: " Ngày hôm nay có vị đó tên là X, xin theo Hòa thượng tên là Y, thọ cụ túc giới. Nếu Tăng chúng ai bằng lòng cho vị ấy thọ giới thì im lặng, ai không bằng lòng thì nói lên ". Sau một lần xin, ba lần hỏi như vậy, vị ấy mới được thọ giới và trở thành Tỳ-kheo, gọi là " Bạch tứ Kiết-ma Tỳ-kheo " (*4). Người đó phải suốt đời trì giới, và mỗi lần phạm giới thì phải được cử tội, xử tội và giải tội bằng cách sám hối, trước một số Tỳ-kheo hay một mình, tùy theo tội nặng nhẹ.

Những ngày mồng 1 và rằm, các Tăng và Ni đoàn mỗi bên họp nhau lại để làm lễ, nghe giảng và nhắc lại những giới luật đó, tức là Ba-la-đề-mộc-xoa hay " Biệt giải thoát giới ".

Lễ tự tứ (pavarana) thường được tổ chức vào ngày cuối cùng của 3 tháng an cư kiết hạ (*5). Ngày đó, mọi người tự mình yêu cầu người khác nêu ra các tội lỗi mình đã phạm phải trước mặt các vị Tỳ-kheo khác, để mình sám hối cho thanh tịnh, cho nên còn gọi là " tùy ý ". Người chỉ lỗi trước đó phải " cầu thính ", tức là báo trước cho người ta biết là mình sẽ nói lỗi của họ ra trước Tăng chúng.

b/ Đối với các cư sĩ:

Tại các chùa thường có tổ chức lễ " thọ bát quan trai ", vào các ngày mồng 1, 8, 15 (rằm), 21 âm lịch, gọi là ngày Bố Tát (uposatha). " Trai " có nghĩa là nhịn ăn (jẻne, fasting). Trong những ngày " trai giới " đó, các cư sĩ (nam, upasaka, Ưu-bà-tắc;nữ, upasika, Ưu-bà-di), nguyện tuân theo 8 giới (atthanga-sila) trong 10 giới Sa-di và Sa-di ni: giới 7 và 8 gom lại làm một (không chơi hay nghe ca nhạc, nhẩy múa, không trang điểm, xức dầu thơm, đeo nữ trang), và giới 9 trở thành giới 8 (không nằm giường cao, sang trọng).

4) Tại sao đức Phật lại chế ra giới? Và ngài chế giới trong những hoàn cảnh nào?
Theo truyền thống, trong 12 năm đầu, đức Phật chưa chế ra giới, vì chưa có chuyện gì rắc rối xẩy ra trong Tăng đoàn, có thể gây nên cản trở cho sự tu tập của tăng ni.

Nhưng vào năm thứ 13, có xẩy ra chuyện Na-đề-tử ân ái với vợ cũ, cho nên Phật mới bắt đầu chế giới. Mỗi khi chế một giới, ngài lại nói 10 lợi ích (" cú nghĩa ") của việc chế giới đó: " Vì sự kiện toàn của Tăng già, sự trường tồn của Chánh Pháp, sự an lạc của Tăng chúng, sự tăng trưởng của lòng tin, sự đoạn diệt phiền não trong hiện tại và tương lai... "

Cứ như vậy, mỗi khi xẩy ra một sự cố, ngài lại chế thêm một giới, và dần dần số giới mỗi ngày một gia tăng, đa số là giới nhẹ và một số ít là giới nặng.

Chúng ta hãy xem lại trong những hoàn cảnh nào 4 giới nặng đầu tiên được chế ra (§1). Tuy đó chỉ là những truyền thuyết kể lại trong Kinh, khó lòng kiểm chứng được, nhưng chúng cũng không kém phần lý thú.

a) Giới thứ nhất: bất dâm

Na-đề-tử là một đệ tử xuất gia của đức Phật, xuất thân từ một gia đình giầu có. Năm đó bị hạn hán mất mùa, dân tình đói kém, Tăng chúng phải phân tán nhau đi các vùng chung quanh khất thực. Tình cờ, Na-đề-tử đi ngang quê mình, vào nhà khất thực. Mẹ của ông gặp lại con mừng rỡ, khóc lóc, van xin ông ở lại, đừng xuất gia nữa. Ông khăng khăng từ chối. Cuối cùng, bà mẹ van xin ông để lại cho bà một đứa cháu để nối nghiệp gia đình và lo hương khói tổ tiên. Vì thương mẹ, cho nên Na-đề-tử chấp thuận ái ân một lát với người vợ cũ, rồi từ giã ra về với chúng Tỳ-kheo. Tưởng là chuyện đã xong, nhưng từ đó Na-đề-tử ăn năn, hối hận, ăn ngủ không yên, thân hình tiều tụy. Thấy vậy, các vị Tỳ-kheo khác hỏi lý do tại sao, Na-đề-tử kể chuyện đó cho họ hay. Họ đem chuyện bạch lên đức Phật, ngài liền quở trách và chế ra từ đó giới thứ nhất là bất dâm, tức là hàng xuất gia không được có quan hệ tình dục, ngay cả với vợ chồng cũ của mình. Đối với người cư sĩ, thì không được tà dâm, tức là có quan hệ tình dục bất hợp pháp.

b) Giới thứ hai: bất đạo

Tỳ-kheo Đàn-ni-ca nguyên là con nhà thợ gốm, làm một căn chòi tranh trên núi để ở. Có người đi lượm củi thấy chòi vắng nên dỡ đi, lấy củi về nấu bếp. Khi về thấy chòi bị dỡ đi, ông bèn xây lên một căn chòi bằng đất nung, kiên cố mầu đỏ chói. Phật thấy vậy bảo ông nên phá bỏ đi, ông trù trừ nên đức Phật sai các Tỳ-kheo khác phá bỏ căn chòi đó. Ông liền đi tới khu rừng của vua Bình-sa (Bimsara) và nói với người kiểm lâm rằng: " Vua Bình-sa có hứa cho tôi dùng cây để làm cốc tu ", rồi vác rìu đốn cây xả cành lá lung tung. Quan triều đình đi qua thấy vậy hỏi người kiểm lâm, và chất vấn Đàn-ni-ca về tội đốn cây quí của Vua mà không xin phép. Câu chuyện rắc rối này đến tai Phật, cho nên ngài chế ra giới thứ hai là " bất dữ nhi thủ " (người ta không cho thì không lấy), hay là bất đạo (không đượctrộm cắp).

c) Giới thứ ba: bất sát

Lúc bấy giờ có một số Tỳ-kheo ở tại vườn bên sông Bà-cừu, tu theo quán bất tịnh để dứt lòng ái dục. Khi quán thấy thân thể mình nhơ nhớp, hôi hám không chịu nổi, chứa đầy phân tiểu, vi trùng lúc nhúc lại càng nhàm chán hơn, nên mới tìm cách hủy diệt thân mình. Họ xin " nếu có ai giúp đỡ chúng tôi giải thoát khỏi kiếp sống này thì được phước lớn ". Có một Tỳ-kheo tên Vật-lực-già-nan-đề, là sa môn mới xuất gia, nghe vậy liền rút dao ra đâm chém, càng giết càng hăng say, cho là mình độ giúp bao nhiêu đồng môn được giải thoát. Sau mùa an cư, các Tỳ-kheo thường về vấn an đức Phật, nhưng năm ấy ngài thấy sao mà về thưa thớt quá. Ngài phái các Tỳ-kheo đi nghe ngóng, thì tới nơi nghe thiên hạ đồn rầm lên là mấy ông thầy tu không biết làm sao mà giết nhau nằm la liệt, hôi thối không chịu nổi. Các Tỳ-kheo về bạch Phật, thì Phật nói: " Ta dậy chánh pháp, mà họ hành tà pháp ". Từ đó, ngài chế ra giới bất sát (không được giết hại), và dậy các đệ tử thay quán bất tịnh bằng quán sổ tức, để đừng đâm ra chán đời mà hủy hoại thân thể.

d) Giới thứ tư: bất vọng ngữ

Năm đó bị hạn hán mất mùa, lương thực không có bao nhiêu. Tại một thôn nọ, có một nhóm Tỳ-kheo bàn bạc với nhau và tìm ra một cách để được cúng dường hậu hĩnh. Một người tự nhận là mình đã chứng A-la-hán, đạt được nhiều thần thông siêu đẳng, và những người kia phụ họa là đúng như vậy, nếu cúng cho vị ấy thì sẽ được công đức vô lượng. Thiên hạ đua nhau cúng dường, và cả nhóm ăn uống dư giả. Sau mùa an cư, các Tỳ-kheo về hầu Phật, ai nấy đều xanh xao hốc hác, duy có nhóm ở thôn nọ thì hồng hào béo tốt. Phật hỏi: " Các Tỳ-kheo khất thực ra sao? ". Họ trả lời: "Dễ lắm, thưa Thế Tôn". "Ủa! Sao mấy Tỳ-kheo kia nói là khó lắm cơ mà!" Bí quá, họ đành phải thú thực là đã nói dối và đánh lừa các thí chủ. Đức Phật khiển trách họ và chế ra giới bất vọng ngữ (không được nói dối).

Như vậy, cứ mỗi khi hữu sự, tức là có xẩy ra một chuyện gì rắc rối, gây xáo trộn trong đời sống Tăng đoàn, thì ngài lại chế ra một giới. Có nhiều giới rất ngộ nghĩnh, chẳng hạn như:

1- Một hôm, có một vị khách tăng tới thăm một Tỳ-kheo, không gõ cửa trước mà đẩy mạnh cửa đi vào. Chẳng may có một con rắn trên xà nhà rớt xuống vai ông, ông hoảng quá kêu réo um sùm, làm náo động tất cả mọi người. Câu chuyện được bạch lên Phật, Phật liền đặt ra luật trước khi vào phòng người khác phải xin phép.

2- Một Tỳ-kheo đi khất thực, cứ xăm xăm đi vào nhà người ta, bỗng nhiên thấy một người phụ nữ lõa thể nằm trên giường. Ông hoảng quá, cắm đầu chạy ra, không may đụng phải ông chồng đang về nhà. Ông chồng thấy bà vợ lõa thể và ông sư đang chạy trốn thì sinh nghi, đánh cho vị Tỳ-kheo một trận nhừ tử. Đức Phật từ đó chế ra giới đi khất thực đâu thì phải biết đường biết hướng, không phải chỗ nào cũng vào, và phải đi từ hai người trở lên.

3- Cũng lại một Tỳ-kheo đi khất thực, vào nhà gặp một người phụ nữ. Cô này tính lả lơi, thấy vị sư trẻ đẹp trai, muốn quyến rũ cho bằng được. Cô nói là nếu không chịu thì cô sẽ tự quào cho rách mặt. Vị Tỳ-kheo khiếp quá, vùng bỏ chạy. Không may cũng lại gặp ông chồng đang về nhà. Ông chồng thấy cô vợ mặt mày rướm máu, lại thỏ thẻ: "Vị sư này định làm chuyện phi pháp, em không chịu nên ông ấy quào vào mặt em". Nhìn lại thì thấy vị Tỳ-kheo có móng tay dài, nên ông chồng không còn ngờ vực gì nữa, đánh cho vị Tỳ-kheo một trận nhừ tử. Đức Phật biết chuyện này, liền chế ra giới không được để móng tay dài.

4- Có những giới đặt ra còn ngộ nghĩnh hơn nữa: chẳng hạn như khi ngồi trong chúng tăng, không được đằng hắng to tiếng; đi vệ sinh, không được thở mạnh quá...

5- Và có những giới không quan trọng, nhưng lại có thể gây nên những hiềm khích, xáo trộn trong đời sống tăng đoàn. Chẳng hạn như câu chuyện sau đây ở Kosambi, thuật lại trong Kinh (§1).

Hôm đó, có một vị Thượng tọa Pháp sư (chuyên về dậy Pháp) đi tắm, tắm xong quên đổ nước thừa trong chậu. Vị Thượng tọa Luật sư (chuyên về dậy Luật) tắm sau, thấy vậy liền trách: "Tại sao tắm xong thầy lại không đổ nước thừa đi? Như vậy là phạm tội Đột-kiết-la". Thượng tọa Pháp sư trả lời: "Vâng, tôi quả là vô ý, xin thành thật sám hối". Câu chuyện tưởng đã xong, nhưng Thượng tọa Luật sư lại kể lại với đệ tử của mình, rồi cứ thế đồn ầm cả lên, đệ tử của Thượng tọa Pháp sư liền mách lại cho thầy của mình. Ông này cũng cảm thấy khó chịu, mình đã xin lỗi ông Luật sư này mà ông ấy còn làm khó dễ, thật là quá quắt. Thế rồi lời qua tiếng lại, tịnh xá chia ra làm hai phe chửi bới nhau dữ dội. Đức Phật đi xa về thấy vậy bèn lấy lời khuyên bảo, nhưng không ai chịu ai, họ còn nói: " Thế Tôn cứ lo việc của ngài, chúng con lo việc của chúng con ". Can ngăn mãi không được, đức Phật đành ôm bình bát lên núi để nghỉ dưỡng. Tại đó, có một con voi già và một con khỉ già, bị đàn voi và đàn khỉ trẻ quậy quá, nên cũng lên ẩn trên núi. Vì chung một cảnh ngộ, nên cả ba rất hợp với nhau. Hằng ngày, voi đi lấy nước, khỉ lấy trái cây về cúng Phật. Cho nên trong tranh chuyện Phật giáo thường có hình ảnh voi và khỉ cúng Phật cũng là để ghi lại chuyện đó. Tại tịnh xá, hàng cư sĩ đến hầu Phật không thấy ngài đâu liền hỏi lý do. Các Tỳ-kheo trả lời ầm ừ qua loa, cho nên các cư sĩ tẩy chay, cấm vận lương thực. Cuối cùng, bí quá họ cũng phải nói rõ sự thật và tỏ ra rất ân hận. Sau khi đã nhận lỗi và giảng hòa với nhau, họ cùng nhau đi thỉnh Phật trở về.

5) Luật tạng được soạn thảo ra sao, và gồm những cuốn sách nào?
Sau khi đức Phật Thích Ca diệt độ, vào khoảng 480 trước CN, các đoàn thể tăng già, rải rác trong vùng Đông Bắc Ấn Độ, bỗng nhiên ở trong một tình trạng vô cùng bối rối, hoang mang: không có ai thay thế ngài, và cũng không có gì dựa lên để tiếp tục hoằng pháp. Theo Kinh tạng Pali, trong khi một số Phật tử đang vật vã than khóc, thì có một vị Tỳ-kheo tên là Bạt-nan-đà (Subhadda) lên tiếng: "Này các hiền hữu, đừng khổ sở lo lắng làm chi! Chúng ta thật may mắn được thoát khỏi ngài Đại Sa môn. Ngài quen nói đến nhàm tai: 'Các người nên làm cái này, các người nên tránh cái nọ'. Bây giờ, chúng ta mới có thể tự do làm những gì chúng ta muốn, và không bị bắt buộc làm những gì chúng ta không muốn". Nghe như vậy, vị đại đệ tử là Đại Ca Diếp (Maha-kassapa) vội vàng đề nghị triệu tập ngay một hội nghị kết tập Tăng đoàn để ôn lại và ghi lại những lời dạy của đức Phật.

Như vậy, theo truyền thuyết, Hội nghị Kết tập đầu tiên tụ họp trong động Thất Diệp tại Vương Xá thành (Rajagriha), xứ Magadha, với 500 đệ tử của đức Phật đều đã chứng quả A-la-hán (arahat), để cùng nhau ôn lại nền tảng Luật (vinaya) và Pháp (dhamma). A-nan-đà (Ananda), là người thị giả thân cận của đức Phật, và cũng là người cuối cùng chứng A-la-hán, được trao công việc ôn lại những bài thuyết pháp của ngài, và Ưu-bà-li (Upali) công việc ôn lại những giới luật ngài đã chế ra.

Kết tập (samgiti, hv. Chúng đẳng tụng) có nghĩa là tất cả ngồi lại với nhau và tụng lại lời đức Phật dậy. A-nan-đà hoặc Ưu-bà-li ngồi giữa đọc từng câu một: "Tôi nghe như vầy (evam maya srutam, hv. như thị ngã văn)...", nếu trong chúng có ai nghe lời dậy khác thì phát biểu, nếu không thì thông qua. Như vậy, theo truyền thống, bộ Luật đầu tiên trong Luật Tạng (vinaya-pitaka) được gọi là bộ Bát thập tụng, do Ưu-bà-li tụng 80 lần mới xong. Thời đó chưa có ghi thành văn tự gì hết, mà chỉ lưu lại trong trí nhớ và truyền khẩu cho nhau.

Về sau, vào khoảng hơn 100 năm sau Phật diệt độ, dưới thời vua A-dục (Ashoka), Tăng đoàn bắt đầu rải rác khắp nơi, và phân chia làm nhiều nhóm ghi nhớ và hành trì Luật có phần khác nhau. Một Hội nghị Kết tập lần thứ nhì được tổ chức tại Tỳ-xá-li (Vaishali) nhân một sự bất đồng về Giới Luật, và cũng là điểm khởi đầu của một sự rạn nứt, phân chia đạo Phật nguồn gốc thành những bộ phái khác nhau.

Đối với đa số nhà Phật học, có nhiều khả năng Luật Tạng đã có những đổi thay từ Hội nghị Kết tập đầu tiên cho đến Hội nghị lần thứ nhì và sau nữa, cho đến khi được viết tay trên lá bối (lần đầu tiên tiếng pali tại Sri Lanka thế kỷ thứ I trước CN, và tiếng sanskrit tạp Phật tại Ấn Độ thế kỷ thứ II sau CN). Cho nên ngoài một phần cốt lõi chính ban đầu, còn nhiều điều vụn vặt bên ngoài được thêm vào sau.

Theo truyền thống, từ một bộ Luật ban đầu phân chia ra thành 6 bộ Luật thuộc các trường phái khác nhau (§1, 3):

- Một bộ bằng tiếng pali của Xích Đồng Diệp Bộ (Tamrasatiya), dùng tại các nước theo PG Nguyên Thủy (Theravada);

- 5 bộ được dịch sang tiếng Hán: 1) Tứ PhầnLuật của Pháp tạng bộ (hay Đàm-vô-đức, Dharmaguptaka), là bộ Luật phổ thông nhất tại các nước theo PG Đại thừa. 2) Thập Tụng Luật của Nhất Thiết Hữu bộ (hay Tát-bà-đa, Sarvastivada), 3) Ngũ Phần Luật của Hóa địa bộ (hay Di-sa-tắc, Mahisasaka), 4) Tăng Kỳ Luật của Đại chúng bộ (hay Ma-ha-tăng-kỳ,Mahasanghika), 5) Hữu Bộ Luật của Da-du-la Nhất Thiết Hữu bộ (Mula-sarvastivada), được dùng bởi PG Tây Tạng và Mông Cổ.

Nhìn đại khái, thì các bộ Luật đó đều giống nhau trên những điểm chính yếu, chỉ khác nhau trên một số chi tiết lặt vặt. Ngoài ra, cũng sẽ xuất hiện những bộ luận về Luật.

Khi đạo Phật truyền bá sang Trung quốc, ngài Đạo Tuyên lấy Tứ Phần Luật làm căn bản, và khai sáng nên Luật Tông. Từ đó Tứ Phần Luật phát triển mạnh, và ở Việt Nam từ xưa tới nay cũng dùng Tứ Phần Luật để hành trì.

Tứ Phần Luật gồm có 60 cuốn, có thể chia ra làm 2 phần:

- Phần 1 là giới bổn của tăng ni, tức là 250 giới Tỳ-kheo và 348 giới Tỳ-kheo ni.

- Phần 2 gồm 20 Kiền-độ (chương), về các qui định về thọ giới, thuyết giới, phạm tội, sám hối, an cư, tự tứ..., về áo quần, thuốc men, phòng ốc, và một số câu chuyện thời đức Phật.

6) Vi phạm giới, tội nặng nhẹ ra sao? Giải quyết thế nào?
Theo Tứ Phần Luật,Giới bổn của Tăng Ni được chia ra làm 8 loại: 1) Khí hay Ba-la-di; 2) Tăng tàn; 3) Bất định; 4) Xả đọa; 5) Đơn đọa; 6) Hối quá; 7) Chúng học hay Học pháp; 8) Diệt tránh. (§1, 3)

Đứng về mặt nặng nhẹ, thì các giới của của Tăng Ni có thể chia ra làm 3 loại:

- A) những giới nặng nhất, phạm vào thì mất tư cách Tỳ-kheo, không làm sao mà cứu vãn được nữa.

- B) những giới nặng, phạm vào thì tư cách Tỳ-kheo chỉ còn lại một chút, phải được cử tội, xử tội và giải tội bởi 20 vị Tỳ-kheo mới mong cứu vãn được.

- C) những giới vừa hay nhẹ, chỉ cần được giải tội, sám hối là đủ, một mình hay trước một số Tỳ-kheo, tùy theo tội.

Như vậy, giới bổn của Tỳ-kheo gồm 250 giới, chia ra làm (§1, 4):

- Loại A: 4 giới Ba-la-di (parajika) hay Cực ác, còngọi là " Khí " có nghĩa là vứt bỏ. Phạm tội nặng nhất này thì bị vứt bỏ đi, bị trục xuất khỏi Tăng đoàn. Tội này còn gọi là Ma thắng (bị Ma vương thắng) hay Tha thắng (bị người khác thắng mình), hay là " bất cộng trụ ", tức là không còn được tham dự vào công việc của Tăng đoàn. Ba-la-di gồm 4 tội: 1) đại dâm dục, tức là giao hợp với người khác phái, và ngay với cả người cùng phái, với súc vật; 2) lấy của người ta không cho, trộm cắp; 3) sát hại mạng người, đồng lõa giết người, và ngay cả khuyến khích sự chết; 4) đại vọng ngữ, tức là mạo nhận có thần thông.

- Loại B: 13 giới Tăng tàn (hay Tăng-già-bà-thi-sa, sanghadisesa) là tội cũng nặng, nhưng còn có thể cứu vãn được, bằng cách hội đủ 20 Tỳ-kheo Kiết-ma đúng Luật và sám hối. Trong 13 giới này có những giới liên quan tới tình dục, xây phòng ốc và chia rẽ tăng đoàn (phá tăng).

- Bất định (aniyata) là tội không dứt khoát là nặng hay vừa, giữa Ba-la-di, Tăng tàn và Ba-dật-đề. Có 2 giới Bất định liên quan tới giới dâm dục (ngồi ở chỗ khuất hay chỗ trống với nữ nhân, và nói lời thô tục, phi pháp).

- Loại C, là những giới sau:

- Xả đọa (hay Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nissaggiya-pacittiya) gồm 30 tội liên quan tới sự tích tụ các đồ vật trái phép như áo quần, thuốc men, thức ăn, tiền bạc. Ai phạm tội ấy thì phải đưa đồ vật đó ra để xả bỏ trước Tăng chúng (4 người trở lên), và xin sám hối trước một vị Tỳ-kheo.

- Đơn đọa (hay Ba-dật-đề, pacittiya) gồm 90 tội như tiểu vọng ngữ, nói xấu, bạo động, giết hại côn trùng, tham lam, uống rượu, chơi với người xấu, đi cùng đường với nữ nhân... Phạm tội thì chỉ phải đọa thôi, không phải xả.

- Hối quá (hay Ba-la-đề-xa-ni, patidesaniya), còn gọi là Hướng bỉ hối, gồm 4 giới nhẹ liên quan tới thức ăn. Người phạm tội này chỉ cần hướng đến một Tỳ-kheo khác nói tội và xin sám hối.

- Chúng học hay Học pháp (hay Thức-xoa Ca-la-ni, sikkha-karaniya) thuộc vào Đột-kiết-la, sekhiya, gồm 100 học pháp, tức là các điều nên học, nên áp dụng trong sinh hoạt hàng ngày, các oai nghi nhỏ nhặt. Các tội Đột-kiết-la tuy nhẹ nhưng rất dễ phạm, khi biết phạm rồi chỉ cần sám hối và tự hứa không tái phạm nữa.

- Diệt tránh (adhikarana-samatha), cũng thuộc vào Đột-kiết-la, gồm 7 phương thức để chấm dứt sự bất hòa giữa chúng tăng.

Giới bổn của Tỳ-kheo ni hơi khác một chút (§1, 4):

- Ba-la-di8 thay vì 4.

Ngoài 4 giới Ba-la-di Tỳ-kheo thì còn thêm 4 giới nữa là: 5) nhiễm tâm xoa chạm: " cùng với người nam cũng có tâm ô nhiễm, thân thể chạm nhau, từ nách tới đầu gối, hoặc bóp hoặc xoa, hoặc kéo hoặc đẩy, hoặc xoa trên hoặc xoa dưới, hoặc bồng lên hoặc bế xuống, hoặc nắm hoặc bóp mạnh "; 6) nhiễm tâm tám sự: " cùng với người nam cũng có tâm ô nhiễm, chịu cho nắm tay, nắm áo, vào chỗ khuất, đứng chung, nói chung, đi chung, thân thể dựa nhau, cùng nhau hẹn hò "; 7) giấu che tội Ba-la-di của Tỳ-kheo ni khác; 8) theo kẻ bị chư tăng cử tội.

Để ý là hai giới 5 và 6, nếu Tỳ-kheo phạm phải thì nhẹ hơn, tức là Tăng tàn, chứ không phải Ba-la-di.

- Tăng tàn: có 17 thay vì 13

- không có Bất định

- Hối quá: có 8 thay vì 4

- Đơn đọa: có 178 thay vì 90

Tổng cộng là 348 giới (hơn Tỳ-kheo 40 %).

Đặc biệt là Tỳ-kheo ni lại còn phải tuân theo Bát Kỉnh Pháp (gurudhamma). còn gọi là Bát Trọng Pháp (*6). Theo truyền thuyết, 5 năm sau khi Tăng đoàn Tỳ-kheo được thành lập, bà Ma-ha-ba-xà-ba-đề (Mahapajapati Gotami), là dì và mẹ nuôi của đức Phật, cùng với 500 nữ nhân dòng họ Thích Ca, đến khẩn cầu đức Phật cho phép đi tu và thành lập Ni đoàn. Bà khẩn cầu đức Phật ba lần, nhưng cả ba lần đều bị từ chối. Cuối cùng, nhờ sự bênh vực của A-nan-đà, đức Phật chấp thuận, nhưng với điều kiện là Tỳ-kheo ni phải tuân theo Bát Kỉnh Pháp. Bát Kỉnh Pháp 8 điều lệ hạ thấp địa vị của Tỳ-kheo ni, bắt Tỳ-kheo ni phải phục tòng Tỳ-kheo, đồng thời đặt Ni chúng dưới sự chỉ huy và sự bảo trợ của Tăng chúng.

Nói tóm lại, theo Luật tạng có rất nhiều giới các Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni phải thọ trì, nếu giữ cho đúng thì khó vô cùng. Nói như HT Thiện Siêu: " Nếu chúng ta bỏ suốt cả cuộc đời để học Luật thì chưa chắc đã hiểu hết cái ngóc ngách, tỉ mỉ của nó. Sở dĩ có nhiều ngóc ngách cũng chỉ để trừ tâm bệnh cùa chúng sanh. Cái nghiệp của chúng sanh nó ngóc ngách như vậy, nên Phật phải chế giới tỉ mỉ để trừ nó "(§1).

Và trên thực tế thì khi phạm giới, cách xử phạt và giải tội linh động, uyển chuyển hơn trên lý thuyết rất nhiều (*7).

7) Giới đóng vai trò gì trong sự tu tập cá nhân?
Mục đích của giới, trên nguyên tắc, là để " phòng phi chỉ ác", tức là phòng ngừa các điều phi pháp và ngăn chận các điều ác quấy, đồng thời cũng là " chỉ ác tác thiện ", tức là ngăn chận các điều ác và thành tựu các việc lành. Cũng như lời dậy đức Phật trong Kinh Pháp Cú, 183, lập lại bởi thiền sư Ô Sào: " Chư ác mạc tác, Chúng thiện phụng hành, Tự tịnh kỳ ý, Thị chư Phật giáo " (Không làm các điều ác, thành tựu các việc lành, giữ tâm ý thanh tịnh, ấy lời chư Phật dậy).

Điều cũng nên ghi nhận là giới không phải chỉ là một sự cấm đoán đơn thuần (không được làm cái này, không được làm cái nọ) mang tính chất tiêu cực, mà bao hàm cả tính chất tích cực tự nó nẩy lên do sự trì giới. Chẳng hạn như trì giới không sát hại sẽ làm nẩy lên lòng từ bi, không trộm cắp sự bố thí, không nói dối sự thành thật, không tà dâm sự thanh tịnh, không say sưa sự tỉnh thức (§5).

Thật ra, bản chất của đạo Phật là một con đường giải thoát chứ không phải là một hệ thống luân lý, mô phạm, cấm đoán con người làm điều này, bắt buộc con người làm điều nọ. Hai từ " ác " và " thiện " cũng không có trong đạo Phật nguồn gốc, mà được mượn tiếng Hán để dịch hai từ Pali " akusala " và " kusala ". " Akusala " gồm các ý muốn gây nên nghiệp (kamma-cetana) xấu, đi cùng với 3 căn (mula) xấu là tham (lobha), sân (dosa) và si (moha). Ngược lại, " kusala " gồm các ý muốn gây nên nghiệp tốt, đi cùng với 3 căn tốt là không tham (alobha), không sân (adosa=metta, từ) và không si (amoha=pañña, huệ). Như vậy thì những điều " ác " là những nhân xấu đưa tới những quả xấu, phiền não (kilesa), khổ đau, và những điều " thiện " là những nhân tốt đưa tới những quả tốt, lìa phiền não, diệt khổ đau (§5).

Trong Trung Bộ Kinh, 78, đức Phật tuyên bố : " Giới tạo nghiệp tốt (kusala-sila) là gì? Đó là tác động thân (kaya-kamma) tốt, tác động khẩu (vaci-kamma) tốt, tác động ý (mano-kamma) tốt, và sự thanh tịnh trong cách sinh sống, mà ta gọi là giới ".

Đối với ngài, ý muốn hành độnghay tác ý (cetana) là điều quan trọng hơn cả: " Này các Tỳ-kheo, tác ý (cetana) là cái ta gọi là hành động, bởi vì là qua tác ý con người hành động bằng thân, khẩu, ý... " (Tăng Chi Bộ Kinh, VI, 63). Khác với Bà-la-môn và Thị-na giáo (jaïn), đạo Phật quan niệm rằng chỉ có hành động cố ý mới tạo nghiệp, trong khi hành động vô tình không tạo nghiệp. Do đó, tầm quan trọng của giới, sự phạm giới nặng hay nhẹ, tùy thuộc ở tác ý, ở ý thức con người trong mỗi trường hợp.

Giới có liên quan mật thiết với hai môn học " vô lậu " khác là Định (samadhi) và Huệ (pañña). Kinh Đại Bát Niết Bàn có nhắc lại lời đức Phật: " Định sẽ đem tới kết quả và ích lợi lớn nếu phát triển với Giới, Huệ sẽ đem tới kết quả và ích lợi lớn nếu phát triển với Định. Tâm phát triển với Huệ sẽ giải thoát khỏi các lậu hoặc (asava), tức là dục lậu (kamasava), hữu lậu (bhavasava), tri kiến lậu (ditthasava) và vô minh lậu (avijjasava)". Trong tám Chánh đạo (atthangika-magga), thì chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng thuộc vào Giới; chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định thuộc vào Định; chánh kiến, chánh tư duy thuộc vào Huệ (§5).

Vì " tâm dẫn đầu các pháp " (Kinh Pháp Cú, 1), cho nên Giới có thể xem là một điểm khởi đầu, một giai đoạn của sự tu tập: nhờ giữ Giới cho nên tâm mới Định, nhờ Định cho nên mới có Huệ, nhờ Huệ mới có giải thoát.

Nhà tu hành thường ban đầu còn nhiều lậu hoặc, cho nên cần phải chú tâm đến tác ý trong mọi hoạt động của thân, khẩu, ý. Phải tự kiểm soát, tự kiềm chế đừng để cho tâm buông lung, ô nhiễm bởi các lậu hoặc, và làm nẩy lên những cái mà ngày nay người ta gọi là " cảm xúc tiêu cực ". Đó là chức năng của các giới luật Ba-la-đề-mộc-xoa (Biệt giải thoát giới) đặt ra cho các Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni. Các giới luật này được xem như là phương tiện nhiếp tâm trao cho bởi đức Phật: càng nhận được nhiều giới luật tức là càng được ưu ái trên con đường giải thoát...(§1)

Theo HT Thích Trí Quang, " Đại thể, giới luật của Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni có 2 phần: phần 1 là giới luật, phần 2 là oai nghi. Phần 1 là những giới điều cấm tội lỗi thật sự, phần 2 là những giới điều cấm cử động bất xứng. Tức như loại Khí có thể nói là giới luật cả, loại Học pháp có thể nói là oai nghi cả. Còn các loại khác thì có giới là giới luật, có giới là oai nghi, có giới là cả hai. Tất cả giới luật và oai nghi như vậy tạo thành một bậc Chúng trung tôn. Giới điều nhiều đến mấy đi nữa, như Tứ phần luật nói, hễ có " thiểu dục tri túc " (ham ít, biết đủ), kèm theo " tàm quí " (biết hổ thẹn), thì giữ được hết cả, kể cả khai giá (linh động và hạn chế) của mỗi giới điều cũng thấy ra và giữ trọn "(§4).

5 giới cuối cùng của Sa-di và Sa-di ni, cũng như 3 giới cuối cùng của cư sĩ trong ngày " thọ bát quan trai " cũng đi theo tinh thần " thiểu dục tri túc " đó, nhằm tập trung tâm trí vào tu học, không để xao lãng bởi trần cảnh và các vui thú nhất thời.

Nói như vậy thì Luật không thể tách rời ra khỏi Pháp, và Luật chính là một phần của giáo pháp do đức Phật Thích Ca để lại. Chúng ta hãy nghe bài kệ cuối cùng của ngài trước khi nhập Đại Bát Niết Bàn:

" Hỡi các Tỳ-kheo!
Hãy chánh niệm, tỉnh giác,
Trì giới, định tâm, nhiếp ý.
Ai tinh tấn trong Pháp và Luật này,
Sẽ lìa vòng sanh tử, chấm dứt khổ đau "
(Kinh Đại Bát Niết Bàn pali).

8) Giới có những lợi ích gì trong đời sống xã hội, cộng đồng?
Về mặt xã hội, cộng đồng, thì chúng ta phải phân biệt hai loại giới:

- 5 giới chung cho tất cả các Phật tử, còn gọi là " tánh giới " hay giới " tự nhiên " (pakati-sila), và

- các giới dành riêng cho tăng ni, là giới " theo qui ước " (pannati-sila)(§5).

Năm giới căn bản chung cho các Phật tử có thể gọi là đạo đức tự nhiên, bởi vì được chia sẻ bởi nhiều truyền thống, văn hóa khác nhau. Nếu so sánh với 10 " mệnh lệnh " (commandements, commandments) của Thượng Đế ban cho Moïse (Moses) trên núi Sinai, theo truyền thống Do Thái và Ky Tô giáo, thì chúng ta nhận thấy 4 mệnh lệnh cuối không khác gì với 4 giới đầu tiên của đạo Phật: " Ngươi sẽ không được giết hại; không được ngoại tình; không được trộm cắp; không được làm chứng gian dối ".

Sự tuân thủ những giới cấm hay mệnh lệnh này dĩ nhiên rất có lợi ích cho nhân quần, xã hội. Có thể nói chúng là nền tảng của sự an lạc, thái bình giữa những con người. Hãy thử tưởng tượng một xã hội mà trong đó tất cả mọi người đều giữ được năm giới: không sát hại, không trộm cắp, không dối trá, không tà dâm, không say nghiện, thì xã hội đó sẽ an lạc, thái bình biết bao nhiêu!

Điểm khác biệt là đối với người Phật tử, đó không phải là mệnh lệnh của Thượng Đế hay của một quyền lực nào, mà chính là con đường mình tự chọn đưa tới đến giải thoát và hạnh phúc. Theo HT Thanh Từ, " Không phải được nhiều của cải, tình yêu, v.v... là con người có hạnh phúc. Hạnh phúc là người sống biết tiết chế, biết tôn trọng hạnh phúc của mọi người, biết thành thật thương mến nhau. Một dân tộc văn minh là một dân tộc biết tôn trọng sinh mạng của nhau, tôn trọng những quyền tự do căn bản của con người. Vì thế, năm giới là nền tảng căn bản đem lại hạnh phúc cho con người, xây dựng con người sống đúng ý nghĩa văn minh của nhân loại. Năm giới là cơ bản đạo đức của người Phật tử, khi bắt đầu bước chân trên con đường giác ngộ giải thoát. " (§6)

Giới luật dành riêng cho tăng ni có lợi ích khác. Cũng như lời giải thích của đức Phật mỗi khi ngài chế ra một giới: " Vì sự kiện toàn của Tăng già, sự trường tồn của Chánh Pháp, sự an lạc của Tăng chúng, sự tăng trưởng của lòng tin, sự đoạn diệt phiền não trong hiện tại và tương lai... ", giới luật không phải chỉ giúp ích cho sự tu tập của mỗi người, mà còn cần thiết cho sự đoàn kết, sự an tịnh của Tăng đoàn. Giới bổn có thể được xem như là một nội quy nhằm giữ kỷ luật trong một tổ chức và phải được tôn trọng bởi tất cả các thành viên. Chẳng hạn như trong giới bổn Tỳ-kheo có Học pháp, là các điều nên học, nên áp dụng trong sinh hoạt hàng ngày, và Diệt tránh, là các phương thức để giải quyết sự bất hòa giữa tăng chúng.

Trên nguyên tắc, trong khi " tánh giới ", tức là 5 giới căn bản, tạo nghiệp (khi giết hại thì kết quả sẽ là..., khi trộm cắp thì kết quả sẽ là..., khi tà dâm thì kết quả sẽ là...,v.v.), thì giới luật " theo qui ước ", dành riêng cho tăng ni, không tạo nghiệp, hay đúng hơn tạo nghiệp trung tính, không ác không lành (§5).

Nhưng xét kỹ lại, thì chúng ta sẽ thấy có những giới luật " theo qui ước " tạo nghiệp, có những giới luật không. Chẳng hạn như nếu Tỳ-kheo ni phạm hai giới Ba-la-di 5 và 6: " cùng với nam nhân có tâm ô nhiễm, thân thể chạm nhau, xoa bóp, bồng nhau, nắm tay, v.v. " thì đã là tạo nghiệp vì có khả năng lôi kéo đi xa hơn, tức là đến quan hệ tình dục. Nhưng nếu chỉ là đi cùng đường, ngồi bên nhau, hẹn gặp nhau, không có tâm ô nhiễm, thì có là phạm giới và tạo nghiệp không? Đó chính là cái khó khăn của sự phân định giới hạn giữa phạm giới và không phạm giới.

9) Tại sao lại có nhiều giới luật liên quan đến tình dục, ảnh hưởng lên quan hệ nam-nữ như vậy?
Từ câu chuyện đức Phật chế ra giới bất dâm do Na-đề-tử lỡ ân ái với vợ cũ, chúng ta có thể rút ra một bài học quan trọng: mục đích của giới " bất dâm " chỉ là để giải quyết một vấn đề tâm lý. Nếu Na-đề-tử chỉ ân ái với vợ cũ, rồi sau đó quên đi, không bị dằn vặt bởi mặc cảm tội lỗi và tiếp tục tu hành như cũ, thì đâu có vấn đề gì? Nhưng khốn nỗi con người sinh ra khi đã có tình dục rồi thì có luyến ái, có luyến ái rồi thì bị dằn vặt, tất cả đều tương quan mật thiết với nhau, và cũng như sinh lý và tâm lý, không thể nào tách rời nhau được.

Để dốc tâm tu tập hướng về giải thoát, đức Phật đã chọn lựa cho mình và các đệ tử của mình con đường xuất gia. Xuất gia là lìa bỏ gia đình, sống một cuộc đời độc thân không ràng buộc, một mình nơi sơn cốc hoặc giữa một đoàn thể tăng già trong tu viện. Bởi vì một khi đã bị tình dục, luyến ái chi phối, vấn vương gia đình vợ con, thì khó lòng định được tâm, giữ được tâm cho tĩnh lặng.

Đó là lý do của giới " bất dâm ", tức là đối với người cư sĩ Phật tử không được quan hệ tình dục phi pháp, và đối với Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni không được quan hệ tình dục với bất cứ người nào, và ngay cả với súc vật (giới Ba-la-di hay Khí 1).

Nhưng chúng ta có thể tự hỏi tại sao đối với người xuất gia lại có nhiều giới luật liên quan tới tình dục và quan hệ nam-nữ như vậy? Chẳng hạn như bên phía Tỳ-kheo có những 25 giới (1 Khí, 5 Tăng Tàn, 2 Bất Định, 12 Đọa, 2 Hối quá, 3 Chúng học), Tỳ-kheo ni có 37 giới (3 Khí, 3 Tăng Tàn, 28 Đọa, 3 Chúng học) cộng thêm 8 Kỉnh Pháp, vị chi là 45 giới. Tại sao lại có nhiều giới về tình dục với những chi tiết chi li, nhỏ nhặt như vậy?

Lý do có lẽ là đức Phật và các vị Luật sư đã tỏ ra rất tinh tường về sinh lý và tâm lý liên hệ đến tình dục. Cũng như khoa học ngày nay đã chứng minh rõ ràng, tình dục là một năng lượng mãnh liệt của sự sống do bản năng sinh sản của mọi sinh vật. Tục ngữ đã có câu " lửa gần rơm thì bén ", và luân lý Khổng Mạnh cũng đã dùng câu " nam nữ thọ thọ bất thân " để làm bức rào ngăn cản sự gần gũi giữa nam và nữ.

Trong Kinh Đại Bát Niết Bàn pali, người ta cũng nhận thấy có một đoạn trao đổi giữa A-nan-đà và đức Phật:

- " Bạch Thế Tôn, chúng ta phải cư xử thế nào đối với phụ nữ ?

- Này A-nan-đà, hãy tránh nhìn theo họ.

- Nhưng Thế Tôn, nếu chúng ta nhìn thấy họ, thì phải làm thế nào ?

- Này A-nan-đà, hãy tránh nói chuyện với họ.

- Bạch Thế Tôn, nếu chúng ta phải nói chuyện với họ, thì phải làm sao ?

- Này A-nan-đà, nếu nói chuyện, thì phải đề phòng, cảnh giác."

Thật ra, tính xác thực của đoạn trao đổi này rất đáng ngờ vực, vì hai lý do : 1) câu hỏi này không ăn nhập gì với các câu hỏi đặt ra bởi A-nan-đà trước và sau đó (về các thánh địa, cách xử sự với nhục thể đức Phật), 2) lúc bấy giờ A-nan-đà đã quá già (người em họ này sanh cùng ngày với đức Phật), và đã gần đạt được thánh quả A La Hán, cho nên làm sao còn có thể bị lôi cuốn bởi sắc dục? Do đó, rất có thể đoạn trao đổi này đã được thêm vào về sau bởi các soạn giả của bài kinh, để nói rõ lên chủ trương đề phòng, tránh né của họ đối với phụ nữ.

Các vị soạn ra Giới Luật cũng thừa biết rằng về tình dục, chuyện này có thể lôi kéo tới chuyện kia, chẳng hạn như khi một nam một nữ đã gặp nhau nơi vắng khuất, thì có thể họ sẽ tán tỉnh nhau, rồi cầm tay cầm chân, rồi dần dần đi xa hơn nữa...

Do đó, tất cả những gì liên quan đến thể xác khả dĩ kích thích tình dục nơi mình hay người khác đều bị cấm đoán. Đặc biệt đối với Tỳ-kheo ni, có những giới cấm như: " không mặc tăng kỳ (áo lót), tắm sông khỏa thân, đùa giỡn, ngồi xoạc đùi, không che kín thân mình trong nhà cư sĩ, đi lắc mình làm dáng, ăn tỏi, trang điểm, đeo nữ trang, xức dầu thơm, nghe kỹ nhạc, nhờ người xoa bóp ", thậm chí như " dùng quá nhiều nước tác tịnh (rửa hạ bộ), cạo lông 3 chỗ ", cũng không được phép vì có khả năng đưa tới thủ dâm...(4§)

Vì muốn nhổ tận rễ mọi tham ái, muốn hủy bỏ mọi cơ hội đưa tới dâm dục, cho nên các vị soạn ra Giới Luật đã đi sâu vào chi tiết các giới luật liên quan đến tình dục và quan hệ nam-nữ giữa các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, nam và nữ cư sĩ.

Dĩ nhiên, vào thời điểm đó, họ không ngờ rằng, cũng như khoa học đã chứng minh ngày hôm nay, thủ dâm không phải là một chứng bệnh, mà là một hình thái tự nhiên của tình dục, đặc biệt vào tuổi thanh niên tràn đầy nhựa sống, khi tâm não bị ảnh hưởng mạnh bởi các hormone sinh dục.

Chắc hẳn đã có không ít tăng ni trẻ tuổi đã bị dằn vặt nội tâm (nội kết) do những mâu thuẫn giữa bản năng và một số giới luật liên quan đến tình dục. Vào một lúc nào đó, họ có thể bị dồn ép (refoulé) nhiều hơn là thanh cao hóa (sublimer), theo từ ngữ của Freud, cho đến khi đạt được sự thanh cao thực sự với thời gian tuổi tác, khi năng lượng tình dục đã bắt đầu tàn lụi.

10) Giới luật có cần phải thay đổi hay không?
Trong lịch sử phát triển của đạo Phật, đã có những bất đồng ý kiến nẩy ra rất sớm về Giới Luật, dẫn tới Hội nghị Kết tập lần thứ hai tại Tỳ-xá-li (Vaishali), khoảng 100 năm sau khi đức Phật viên tịch, nhằm chấn chỉnh lại Giới Luật.

Chuyện xẩy ra là Da-xá (Yasha), một vị trưởng lão của tăng đoàn phương Tây, nhân đi qua Vaishali, thấy tăng đoàn phương Đông tại đây phạm phải 10 điều giới luật, trong đó có uống rượu, ăn ngoài giờ và thu nhận tiền bạc tín đồ, nên có lời khiển trách. Nhưng nhóm Tỳ-kheo Vaishali tìm cách mua chuộc ông, rồi đuổi ông ra khỏi tỉnh thành. Ông liền thông báo cho một số trưởng lão và cùng triệu tập một Hội nghị để tra xét sự việc theo giới luật. Kết quả phán quyết là nhóm Tỳ-kheo Vaishali phạm luật, và bắt họ phải nhận lỗi trước Tăng chúng. Nhưng nhóm Tỳ-kheo này, trẻ hơn và đông hơn, không công nhận sự phán quyết này và cùng nhau kết tập lại một cách riêng rẽ, lấy tên là Mahasangiti (Đại Chúng Đẳng Tụng) và sau này Mahasanghika (Đại Chúng Bộ), tách rời ra khỏi nhóm kia là Sthaviravada (Thượng Toạ Bộ). Sự kiện này, cũng như câu chuyện kể lại ở Kosambi, chứng tỏ rằng Giới Luật có thể là một lý do chia rẽ trầm trọng giữa Tăng đoàn, và có thể gây nên tổn hại thay vì lợi ích cho sự tu tập. 

Về 5 giới căn bản của người Phật tử, không ai chối cãi sự cần thiết và sự ích lợi cho bản thân cũng như cho xã hội của chúng, và do đó cũng không có mấy đề nghị thay đổi, ngoại trừ thêm một số chi tiết cho phù hợp với thời đại, như 1) ...không sát hại súc vật, không làm hại môi trường, thiên nhiên, trái đất; 2) ...không bóp méo, trốn tránh, che đậy sự thật, 3) ...không ăn cắp của công, không tham nhũng, không gian lận, 4) ...không phá hoại hạnh phúc gia đình của người khác bằng cách tư tình phi pháp, 5) ...không hút thuốc, nghiện thuốc hay ma túy, không dùng các chất hóa học gây rối loạn thần trí.

Ngược lại, đối với các giới cho Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni, tức là Ba-la-đề-mộc-xoa (Biệt giải thoát giới), thì vấn đề thay đổi được đặt ra, vì một số lý do:

1) Số giới luật quá nhiều, làm cho Luật trở nên một môn học phức tạp, nhàm chán. Điều nguy hiểm là, cũng như người Pháp thường nói: "Nhiều luật quá giết chết luật" (trop de lois tue la loi), cho nên quá nhiều giới luật sẽ làm cho nhà tu hành coi thường, và xem sự bắt buộc học tập Luật đều đặn chỉ như một hình thức.

2) Nhiều giới luật đã lỗi thời, và chỉ có thể áp dụng được trong những điều kiện sinh hoạt vào thời đức Phật, cách đây 25 thế kỷ. Có những giới luật phù hợp với tập quán Ấn Độ, nhưng không có lý do áp dụng ở nơi khác, thí dụ như "không được ăn nửa bỏ trong miệng, nửa để ngoài" vì người Ấn Độ ăn bằng tay, trong khi đó nơi khác dùng đũa hoặc nĩa.

3) Đa số giới luật là những giới nhẹ, nhỏ nhặt, vụn vặt, không cần thiết. Chẳng hạn như "không được xỉa răng, hỉ mũi hướng về tượng Phật". Nếu muốn chú tâm vào những giới quan trọng, chính yếu một cách nghiêm chỉnh, thì người ta phải bỏ đi những giới thứ yếu, nhỏ nhặt, không cần thiết.

4) Sự chênh lệch đối xử quá rõ rệt giữa Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni, giữa nam và nữ, khi Tỳ-kheo ni phải giữ 348 giới, cộng với Bát Kỉnh Pháp, trong khi Tỳ-kheo chỉ giữ có 250 giới. Đó cũng là một điểm vừa lỗi thời, vừa đi ngược lại với tinh thần bình đẳng của đạo Phật, thể hiện trong câu đầu tiên của Cương yếu Giới Luật: "Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, dù tân dù cựu, về mặt giới luật thể tánh đồng nhất"(§1).

Điều này đã khiến cho một số nhà Phật học đặt lại vần đề về thời điểm xuất hiện và quá trình hình thành của Luật tạng, với giả thuyết là một số lớn giới luật cho Tỳ-kheo ni đã được thêm vào khoảng 1 - 2 trăm năm sau đức Phật tịch diệt bởi các vị Luật sư nam giới.

Trong đa số các nền văn minh, cho đến tận gần đây, xã hội được tổ chức theo hệ thống gia trưởng trong đó nam giới nắm quyền lực chủ yếu, cho nên thái độ "trọng nam khinh nữ" vẫn được coi là bình thường, ngay cả trong các tổ chức tôn giáo. Nhưng với sự tiến hóa của xã hội và ảnh hưởng của văn hóa Tây phương, cuộc đấu tranh cho nữ quyền và sự bình đẳng nam nữ đã trở thành một trào lưu mạnh mẽ và đã đạt được một số thành tích đáng kể. Tại các nước tân tiến coi trọng nhân quyền, phân biệt đối xử theo giới tính bị coi là phạm pháp, cũng như kỳ thị chủng tộc hay các thành phần thiểu số trong xã hội.

Gần đây, đạo Phật rất được ưa chuộng và được nhiều người đi theo tại Tây phương, nhưng có một điều thường làm người Tây phương không ưa thích là sự thiếu bình đẳng nam nữ trong sự đối xử giữa Tăng và Ni, nếu không muốn nói là sự ngược đãi, chèn ép phái nữ, đặc biệt được tỏ rõ trong Giới bổn Tỳ-kheo ni và Bát Kỉnh Pháp.

Dĩ nhiên, khi đặt vấn đề đổi thay Giới Luật, là một vấn đề vô cùng trọng đại, thì có một số nhà tu hành, đặc biệt trong hàng giáo phẩm, khăng khăng gạt bỏ ý kiến này, và dựa lên những lập luận sau:

1) Vấn đề Giới Luật của Tăng và Ni là vấn đề nội bộ của đoàn thể Tăng-già (sangha), không dính dáng gì đến giới cư sĩ Phật tử. Thay đổi giới luật hay không là việc của Tăng-già, và chỉ có Tăng-già mới có quyền quyết định.

2) Giới Luật là do đức Phật chế ra, cho nên người ta không có quyền thay đổi, cũng như không có quyền thay đổi Kinh điển, là những lời dậy của đức Phật. Giới Luật đã có và tồn tại từ 2500 năm nay, bao nhiêu thế hệ Tăng Ni đã thọ giới và trì giới như vậy, việc gì phải thay đổi?

3) Nếu muốn thay đổi giới luật đi chăng nữa, thì ai là người có thẩm quyền thay đổi? Phật giáo không có một Giáo Hoàng như bên Công giáo, và ngay cả đức Đạt Lai Lạt Ma, cũng chỉ là người dẫn đầu của giáo phái Tây Tạng Gelugpa thôi, chứ không thể quyết định cho tất cả các tổ chức Phật giáo trên thế giới.

Để trả lời cho những lập luận này, chúng ta nên nhắc lại rằng :

1) Tăng-già, là một trong Tam bảo, không phải chỉ bao gồm các vị tu hành xuất gia, mà còn gồm cả tất cả các cư sĩ tại gia ("tứ chúng"). Tất cả đều có quyền và có bổn phận tham dự vào sự cải tiến đạo Phật, nếu việc đó tỏ ra cần thiết. Từ xưa đến nay, cư sĩ vẫn đóng một vai trò quan trọng trong các sinh hoạt Phật giáo và trong sự trường tồn của đạo Phật, cũng như trong câu chuyện xẩy ra tại Kosambi.

2) Một điều quan trọng đã được ghi lại trong Kinh, là trước khi đức Phật Thích Ca diệt độ, ngài đã căn dặn cho A-nan-đà, người đệ tử thân cận nhất của ngài: " Này A-nan-đà, sau khi ta ra đi, nếu Tăng đoàn muốn, có thể bỏ được trong Giới Luậtnhững điều nhỏ nhặt, không đáng kể " (Kinh Đại Bát Niết Bàn Pali).

Rất có thể lúc đó đức Phật đã nhớ đến câu chuyện ở Kosambi, giữa hai vị Thượng tọa, một người đã phạm một giới nhỏ nhặt, đã nhận lỗi và xin sám hối, nhưng người kia lại cố chấp, phạm vào " giới cấm thủ " (shilabbata paramasa), cho nên hậu quả là gây nên xáo trộn và chia rẽ trong Tăng đoàn. Cũng như thuốc men, các giới nhỏ nhặt có thể gây nên phản ứng phụ có hại hơn bệnh tật, và trong trường hợp đó cần phải được loại bỏ đi.

Nhưng khi Đại Ca Diếp (Maha-kassapa), trong Hội nghị kết tập đầu tiên, gặn hỏi A-nan-đà rằng đó là những điều nào, thì người thị giả không biết trả lời ra sao, vì lý do lúc đó đức Phật vô cùng mệt nhọc nên không dám hỏi tiếp. Đại Ca Diếp liền khiển trách A-nan-đà về chuyện đó, và lấy một quyết định rất quan trọng cho sự thiết lập Giới Luật sau này: "Những điều đức Thế Tôn không chế ra, thì không được chế thêm; những điều đức Thế Tôn đã chế ra, thì cứ giữ nguyên, không được thay đổi".

Như vậy, có thể nói rằng những người thủ cựu, muốn giữ nguyên Giới Luật như thời đức Phật, thì đi theo quan điểm của Đại Ca Diếp. Còn những người tiến bộ, muốn thay đổi Giới Luật, gạt bỏ những điều nhỏ nhặt, không cần thiết, mới thật là trung thành với lời dặn dò cuối cùng của đức Phật.

Người ta vẫn cho rằng đạo Phật là đạo "khế cơ, khế lý", là con đường "tùy duyên, bất biến". Nếu vậy, tinh thần đó phải được thể hiện một cách cụ thể, bằng cách hiện đại hóa đạo Phật, làm cho đạo Phật thích nghi với hoàn cảnh môi trường mới, bởi vì xã hội, tập quán đã thay đổi quá nhiều. Trừ khi chịu thu mình như một cổ vật trong viện bảo tàng, đạo Phật không thể nào tránh khỏi sự đổi thay, luân chuyển giữa lòng cuộc sống.

Giới Luật do đức Phật chế ra cách đây 2500 năm nay tại Ấn Độ không thể nào thích hợp với xã hội ngày hôm nay, điều đó đã hẳn.

Cái khó là ai sẽ là người đứng ra đề nghị những tu chỉnh, bổ túc, sửa đổi cần thiết đó, và liệu họ có sẽ được hưởng ứng rộng rãi không?

11) Hiện nay đã có những đề nghị thay đổi Giới Luật nào?
Tại Đài Loan, từ mấy năm nay đã xuất hiện một phong trào vận động hủy bỏ Bát Kỉnh Pháp, khởi xướng bởi Ni giới. Phong trào này mỗi ngày một lan rộng và có thể có nhiều lý do:

1- Tinh thần bình đẳng nam nữ đã trở thành phổ biến trong xã hội Đài Loan và không thể tránh ảnh hưởng đến Tăng Ni đoàn.

2- Phật giáo Đài Loan đang phần nào bị "thế tục hóa" bằng những tư tưởng thế học của Tăng Ni.

3- Phật giáo Đài Loan không tổ chức theo Giáo hội, mà tổ chức theo tông phái, mỗi tông phái phát triển độc lập và có qui luật riêng.

4- Thế lực của ni giới Đài Loan đang lớn mạnh dần và nắm thế chủ đạo trong mọi lãnh vực: tổ chức, ngoại giao, văn hóa, xã hội, v.v. (§7).

Đối lại với các lập luận bảo thủ bênh vực Bát Kỉnh Pháp, cho rằng những qui luật khắt khe này không nằm ngoài mục đích bảo vệ nữ giới, thì những người chủ trương bác bỏ Bát Kỉnh Pháp cho rằng tám điều đó đều lỗi thời và không còn lý do tồn tại trong xã hội ngày hôm nay.

Về phía Việt Nam, thay vì kêu gọi hủy bỏ Bát Kỉnh Pháp thì Thiền sư Thích Nhất Hạnh chế ra Bát Kỉnh Pháp cho Tăng sĩ (§8), tức là những bổn phận của một Tỳ-kheo đối với Tỳ-kheo ni, nhưng ai cũng hiểu đó là để lập lại sự bình đẳng nam nữ giữa Tăng và Ni.

Thật ra, điều mà Thiền sư Nhất Hạnh nhắm đến có tính cách rộng lớn hơn, và đã bắt đầu từ gần 50 năm nay. Đó là sự tu chỉnh lại giáo chế, nhằm hiện đại hóa đạo Phật và đưa đạo Phật đi vào cuộc đời. Trong cuốn sách "Đạo Phật hiện đại hóa", xuất bản năm 1965 tại VN, Thầy đề nghị phân biệt hai dòng tu theo đạo Phật, là dòng Thể Nhập và dòng Tiếp Hiện (§9).

Đối với dòng Thể Nhập, có tính chất xuất thế, chuyên sâu về giáo lý và kinh nghiệm tâm linh, thì " Giới luật sẽ được đơn giản hóa, và tu chỉnh lại, để thích hợp hơn với nếp sống tu viện. Hai trăm năm mươi giới sẽ còn lại độ chừng ba mươi giới căn bản và cần thiết. Sụ tu chỉnh giới luật phải được xem như là cần thiết và thích hợp với tinh thần khế cơ của đạo Phật. Không lý sống trong một xã hội cách xã hội đức Phật đã mấy ngàn năm mà nếp sống giới luật vẫn là nếp sống cũ. Rất nhiều điều khoản trong giới luật Tỳ-kheo đã không còn hợp thời; những vị tăng sĩ nào đã thọ Tỳ-kheo đều công nhận như thế. Vậy không có lý do gì mà các vị tăng sĩ trong dòng tu Thể Nhập không triệu tập được một cuộc hội họp để nghiên cứu và tu chỉnh giới luật của các vị.

Ở đây chúng tôi không dám mạo muội đề nghị một dự ban giới luật mới cho các vị trong dòng tu Thể Nhập, bởi vì việc làm đó sẽ để dành cho một đại hội tu chỉnh giới luật do các vị chủ trương. Nhưng chúng tôi có thể nói rằng giới luật ấy sẽ rất đơn giản và sẽ là Đại thừa tâm giới, nghĩa là không có tính cách công thức và bề ngoài. Thực ra sống trong một tu viện Thể Nhập, các vị không cần có giới luật nữa, mà chỉ cần một bản kỷ luật do các vị thiết lập ra để giúp cho sự tu học của các vị tránh được mọi trở ngại"(§9).

Đối với dòng Tiếp Hiện, có tính chất nhập thế, đem đạo Phật đi vào cuộc đời, phụng sự cho xã hội, thì "Họ sẽ được làm lễ thọ giới - giới luật của họ không phải là giới luật xuất thế, mà là giới luật nhập thế. Giới luật ấy là tâm giới - mang tính cách của Bồ tát giới, biểu lộ tinh thần từ bi trí tuệ của đạo Phật, biểu lộ triết học hành động của đạo Phật."(§9)

Dòng tu Tiếp Hiện đã được thành lập bởi Thiền sư Nhất Hạnh năm 1966 tại VN, và từ Đạo Tràng Mai Thôn, tại Pháp, đã phát triển trên nhiều nước trên thế giới, nhất là tại Tây Phương. Dòng tu gồm có bốn chúng: xuất gia nam, xuất gia nữ, tại gia nam và tại gia nữ, và được hướng dẫn bởi 14 giới Tiếp Hiện (*8)(§8). Dĩ nhiên, sự có mặt của những người tại gia, có gia đình trong một dòng tu Phật giáo không được chấp nhận bởi dư luận truyền thống một cách dễ dàng. Tuy nhiên, đối với một số dòng tu tại Tây Tạng và Nhật Bản, cho phép tăng sĩ lập gia đình, thì đó là một chuyện bình thường, và hiện nay bên phía Công giáo tại Tây phương cũng đang có một phong trào kêu gọi hủy bỏ sự bắt buộc các linh mục sống độc thân.

Tại Đạo Tràng Mai Thôn, năm giới căn bản cũng được thay thế bằng "Năm giới tân tu", nhằm tôn trọng và bảo vệ sự sống, môi trường, hạnh phúc gia đình, sự thật, sự hòa hài xã hội và sự tỉnh thức của chính mình, và 10 giới Sa-di và Sa-di ni cũng được hiện đại hóa như vậy, tuy vẫn giữ nguyên tinh thần cốt tủy ban đầu.

Về các giới của Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni (hay Khất sĩ nam và Khất sĩ nữ), thì TS Nhất Hạnh cùng với Hội Đồng Giáo Thọ Đạo Tràng Mai Thôn đã thành lập một Giới bổn Khất sĩ Tân tu (The Revised Pratimoksha), sau khi tham vấn với nhiều vị tăng Luật sư cũng như trưởng thượng ở Việt Nam và ngoại quốc. Giới bổn mới này đã được công bố ngày 31/3/2003 tại Viện Đại Học Tăng Già Trung Ương Seoul, Hàn quốc. Số giới vẫn giữ nguyên (250 cho Tỳ-kheo và 348 cho Tỳ-kheo ni), nhưng cũng có những thay đổi đáng kể, và một số giới cũ được thay thế bằng giới liên quan đến các phương tiện trong thời đại mới, như xe hơi, điện thoại, máy phát thanh, truyền hình, vi tính, Internet, v.v. (*9)(§8).

Kết luận

Kết luận Mục đích của Giới Luật trong đạo Phật không nằm ngoài định tâm, nhiếp ý, làm chủ được cái tâm để hướng về giác ngộ, giải thoát. Hiểu như vậy thì Luật nằm ở trong Pháp, Pháp không xa rời Luật. Người Phật tử khi phát nguyện giữ giới ý thức được rằng đó là một pháp môn tu học cho chính mình, để giúp mình tinh tấn trên con đường tuệ giác, chứ không có gì khác.

Thói thường, con người dễ bị lôi cuốn bởi tham, sân, si, và khi còn là thanh niên bởi tình dục, cho nên cần tự kiềm chế mình bằng cách trì giới. Có Giới thì tâm mới Định được, có Định thì Huệ mới nẩy sinh. Làm việc lành, tránh điều xấu, thì tâm mới thanh tịnh.

Năm giới căn bản của người Phật tử là những tánh giới, những giới "tự nhiên", phổ biến, có giá trị trong mọi nền văn minh và mọi thời đại, không thể nào thiếu sót được. Áp dụng năm giới đó sẽ tránh được bao nhiêu khổ đau, mang lại bao nhiêu an lành cho con người và xã hội.

Những giới thêm vào cho Sa-di và Sa-di ni, cho cư sĩ thọ bát quan trai chỉ nhằm vào thúc đẩy hành giả dốc tâm tu học, tập "thiểu dục, tri túc", không để xao lãng bởi những vui thú nhất thời.

Vấn đề đặt ra là với Ba-la-đề-mộc-xoa (Biệt giải thoát giới), gồm 250 giới luật của Tỳ-kheo và 348 giới luật của Tỳ-kheo ni (trong Đại Thừa), cộng với Bát Kỉnh Pháp. Những giới luật này đã được chế ra từ thời đức Phật, mỗi khi xẩy ra một sự cố trong Tăng đoàn, và cũng như các Bộ luật trên thế giới, những luật này được chồng chất lên nhau, mỗi ngày một nhiều hơn.

Như vậy số giới luật cho Tăng Ni trở nên quá nhiều, với khoảng 2 - 3 chục có thể gọi là quan trọng (Ba-la-diTăng tàn), nhưng đa số là những giới luật nhỏ nhặt, có tính chất ngóc ngách, tỉ mỉ hoặc lỗi thời. Hơn nữa, mặc dù Bát Kỉnh Pháp được bênh vực thế nào chăng nữa, sự bất bình đẳng nam nữ giữa Giới bổn Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni cũng nổi bật lên rõ rệt.

Thật ra, quan niệm bảo thủ còn tương đối phổ biến trong đạo Phật, vì người ta vẫn còn phân biệt đạođời, xuất thế và tại gia, nam và nữ tu sĩ, cho nên việc giới luật của nữ nhiều hơn và khắt khe hơn nam, xuất gia nhiều hơn và khắt khe hơn tại gia, được xem là bình thường... Nhưng nếu hiểu được đạo không lìa được khỏi đời, cũng như tâm không rời được khỏi thân, hoa sen không tách xa được khỏi bùn lầy, và tất cả đều bình đẳng về Phật tánh như nhau, thì còn lý do gì để mà phân biệt? 

Thế giới, xã hội đã đổi thay rất nhiều, và đòi hỏi một sự thích hợp hóa, hiện đại hóa không ngừng trong mọi lãnh vực. Từ vài chục năm nay, hiện tượng toàn cầu hóa và sự truyền bá đạo Phật tại Tây phương như môt cuộc Chuyển Pháp luân mới, là những sức mạnh thúc đẩy đạo Phật phải đổi mới, gìn giữ và phát triển cái tinh túy, cốt tủy của mình (trong đó có những giới luật chính), đồng thời gạt bỏ những cái rườm rà, lặt vặt, lỗi thời, đi ngược lại với nguyên tắc bình đẳng của thời đại, tức là những giới luật nhỏ nhặt, không cần thiết.

Chúng ta phải nhắc lại là chính đức Phật Thích Ca trước khi viên tịch cũng đã dặn dò các đệ tử là "có thể bỏ đi những giới luật nhỏ nhặt, không đáng kể".

Như vậy, tu chỉnh lại Ba-la-đề-mộc-xoa, bỏ đi Bát Kỉnh Pháp không phải là phản lại đức Thế Tôn mà ngược lại là trung thành với những lời dặn cuối cùng của ngài.

Đó là không phải là công việc riêng của các nhà tu hành, các nhà lãnh đạo Phật giáo, mà là việc của tất cả các Phật tử, một việc làm tập thể qui mô rộng lớn, họp lại tất cả các Giáo hội trên thế giới, với các vị Trưởng thượng cũng như các Tăng Ni trẻ, trong một Đại hội Kết tập Phật giáo Toàn cầu của thời đại mới. Chắc chắn sẽ có những bất đồng ý kiến nẩy lên, và có khi sẽ phải bỏ ra cả chục năm sau mới thiết lập được một Giới bổn hoàn chỉnh với sự đồng thuận của đa số Phật tử.

Tuy nhiên, như vậy cũng hơn là một công trình đơn độc, lẻ tẻ của một vài cá nhân can đảm đi tiên phong, dù là Giáo chủ của một Giáo hội, hay Tổ sư của một trường phái đi chăng nữa. Một sự cải tổ giáo chế được thực hiện bởi toàn thể Phật tử trên thế giới bao giờ cũng êm đẹp và bền vững hơn.

Nhưng cũng có thể - và khả năng đó không ít - là đạo Phật sẽ không bao giờ là một đạo Phật duy nhất và đồng nhất, sẽ luôn luôn đa dạng với nhiều ngành, nhiều bộ phái phát triển khác nhau, cũng như từ lúc ban đầu, ít lâu sau khi đức Thế Tôn diệt độ.

Trịnh Nguyên Phước
Olivet, 02/10/2011
Chú thích
(*1) Thọ cụ túc giới (upasampada) là nhận giới đầy đủ (cụ túc = đầy đủ). Chỉ có Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni mới thọ cụ túc giới. Người xin thọ giới gọi là "giới tử". Khi "giới pháp" (Giới cũng thuộc vào Pháp, vì do đức Phật chế ra) đã được Tăng chúng " Bạch tứ Kiết-ma ", đưa nó vào người của giới tử rồi thì nó biến thành "giới thể", và từ đó phát ra "giới hạnh", thân, khẩu, ý đều y như Pháp, hành trì giới luật tinh nghiêm, đồng thời xuất hiện "giới tướng", oai nghi hiện ra bên ngoài ai trông thấy cũng biết là người có giữ giới.

(*2) Theo Luật tạng, thì một tăng đoàn muốn được gọi là tăng đoàn hợp pháp, chính thức, thì phải có ít nhất là 4 vị Tỳ-kheo đã thọ cụ túc giới. Thông thường thì một tăng đoàn gồm 20 vị Tỳ-kheo là một tăng đoàn có thể làm được tất cả mọi điều theo Luật đã định, như tổ chức thọ cụ túc giới, lễ Tự tứ (pavarana) vào mỗi cuối mùa an cư, v.v... Trong một tăng đoàn, thường có một vài vị Tỳ-kheo tinh thông về Luật, nắm vững Giới Luật (học ít nhất 3 năm), gọi là Luật sư.

(*3) Kiết-ma hay Yết-ma (p. kamma, s. karma) có nghĩa là nghiệp, là hành động cố ý (action volontaire) của cá nhân hay tập thể. Trong Luật, khi Tăng chúng tập họp để thuyết giới, biểu quyết một việc gì, thì gọi là Kiết-ma. Kiết-ma như vậy là một phương thức biểu quyết để xử lý công việc trong Tăng đoàn.

(*4) "Bạch tứ kiết-ma" được dùng khi phải biểu quyết cho những vấn đề quan trọng như thọ cụ túc giới, phải hỏi ý kiến Tăng chúng ba lần (một lần bạch, ba lần Kiết-ma). Những việc không quan trọng bằng, thì dùng "Bạch nhị" (một lần bạch, một lần Kiết-ma). Còn nếu chỉ nêu ra vấn đề cho đại chúng mà không cần lấy ý kiến biểu quyết thì gọi là "Đơn bạch".

(*5) An cư: các Tỳ-kheo trong mùa mưa ba tháng phải kéo nhau về an cư tại một tịnh xá (vihara), chứ không được đi khất thực tản mác đó đây, để không dẫm đạp lên côn trùng, phá hoại cỏ cây. Thường thường thì xẩy ra mùa hè, cho nên gọi là "an cư kiết hạ".

(*6) 8 điều lệ Bát Kỉnh Pháp đó như sau:

1. Một Tỳ-kheo ni, dù có trăm tuổi hạ cũng phải kính trọng Tỳ-kheo. Khi gặp một Tỳ-kheo phải đứng dậy, cúi mình đảnh lễ và xử sự đúng phép tắc.

2. Tỳ-kheo ni không được an cư kiết hạ ở địa phương nào không có Tỳ-kheo.

3. Mỗi nửa tháng, Tỳ-kheo ni phải đợi chúng Tỳ-kheo quyết định ngày lễ Bố Tát và giờ Tỳ-kheo đến giáo giới.

4. Sau khi an cư, Tỳ-kheo ni phải xin Tự tứ trước hai Tăng ni chúng về: thấy, nghe và nghi.

5. Tỳ-kheo ni phạm tội Tăng tàn phải làm pháp sám hối Ma-na-đỏa (manatta) trước hai Tăng ni chúng trong nửa tháng.

6. Sau khi học tập sáu giới pháp trong hai năm, Tỳ-kheo ni phải xin thọ cụ túc giới trước hai Tăng ni chúng.

7. Trong bất cứ trường hợp nào, một Tỳ-kheo ni không được mắng chửi hay nặng lời đối với Tỳ-kheo.

8. Tỳ-kheo ni không có quyền khiển trách, cử tội Tỳ-kheo. Ngược lại, Tỳ-kheo được quyền cử tội Tỳ-kheo ni.

(*7) Thí dụ như muốn kết tội Ba-la-di sát hại, thì phải hội đủ các yếu tố, như: đối tượng phải là người, phải chết thật, người phạm phải cố ý, tỉnh táo (chư không tưởng là ma, quỷ...). Và tuy Ba-la-di là tội nặng nhất, trên nguyên tắc phải loại bỏ ra ngoài Tăng đoàn, nhưng trong trường hợp ăn năn, hối lỗi (chỉ cho Tỳ-kheo thôi, Tỳ-kheo ni không được), cũng có thể xin phép Kiết-ma trước 20 vị Tỳ-kheo để học Ba-la-di. Được phép học Ba-la-di (là một hình thức sám hối) rồi, thì được ở lại chùa, nhưng không được phép dự vào công việc của Tăng đoàn.

Ngoài ra, có 6 trường hợp phạm tội Tăng tàn, đáng lẽ ra phải sám hối với 20 Tỳ-kheo, thì chỉ cần đến trước một Tỳ-kheo, nói lên tội của mình thì được thanh tịnh. Đó là khi kẻ phạm tội là người thông hiểu Kinh, Luật hoặc Luận tạng, là người Thượng tọa Trưởng lão, là người đại phước đức hay là người " tàm quí " (biết hổ thẹn).

(*8) 14 giới Tiếp Hiện là:

1. Không được thờ làm thần tượng một chủ nghĩa một lý thuyết nào, kể cả những chủ nghĩa và lý thuyết Phật giáo. Những hệ thống giáo lý trong đạo Phật phải được nhận thức như những pháp môn hướng dẫn mà không là những chân lý tuyệt đối.

2. Không được yên trí rằng những kiến thức mình hiện có là những chân lý bất di bất dịch để trở thành cố thủ và hẹp hòi. Phải luôn luôn học hỏi thái độ phá chấp và cởi mở để đón nhận quan điểm của kẻ khác. Phải suốt đời là một người tìm học.

3 . Không được ép buộc người ta theo mình, bất cứ bằng cách nào. Phải tôn trọng tự do của kẻ khác.

4. Không được trốn tránh khổ đau, nhắm mắt trước khổ đau và đánh mất ý thức về khổ đau của sự sống. Phải tìm tới những kẻ khổ đau.

5 . Không được đặt một trong bốn thứ danh, lợi, tài, sắc làm mục tiêu chính của đời sống mình. Phải học hạnh tri túc để nghĩ đến kẻ khác.

6. Không được giữ tâm sân hận và oán thù. Phải quán từ bi để tha thứ cho tất cả những người gây nên tâm niệm sân hận và oán thù của mình, ngay sau khi tâm niệm ấy phát sinh.

7. Không được nói những lời có thể tạo nên sự bất hòa và tan vỡ trong đoàn thể. Phải áp dụng ái ngữ để hòa giải tất cả những vụ bất hòa, dù lớn hay nhỏ.

8. Không được nói dối để mưu cầu tài lợi và sự kính phục. Không được nói những lời gây chia rẽ, căm thù; không được loan truyền những tin mình chưa biết là có thực; không được phê bình và lên án những điều mà mình không biết chắc. Phải nói những lời chân thực và có giá trị xây dựng.

9. Không được sống một đời sống cách biệt quá với những kẻ khổ đau. Phải sống đời tri túc, giản dị nhưng không lập dị.

l0. Không được lợi dụng đạo Phật. Phải giữ cho đạo Phật tính cách thanh cao tuyệt đối của lý tuởng đời mình.

11. Không được sống theo tà mệnh. Phải chọn những nghề nghiệp lương thiện, nhất là những nghề có thể giúp mình thực hiện được lý tưởng từ bi cứu khổ của đạo Phật.

12. Không được sát hại nhân mạng, không được tán thành sự chém giết. Phải tìm mọi cách có thể để bảo vệ nhân mạng.

13. Không được lấy làm tư hữu những tiền bạc và của cải bất hợp pháp. Phải bảo vệ quyền tư hữu của kẻ khác nhưng phải biết ngăn ngừa những kẻ làm giàu một cách bất lương và trên sự đau khổ của quần chúng.

14. Không được tà dâm, không có ý lợi dụng không trong sạch những người khác phái. Phải trong sạch và phải biết bảo vệ cho sự trong sạch.

(*9) Trong Giới bổn Khất sĩ Tân tu, các giới của Tỳ-kheo gồm có: Giới Rơi Rụng (4), Giới Tăng Tàn (27), Giới Buông bỏ và Phát Lộ (32), Giới Phát Lộ (110), Giới Chúng Học (70), Diệt tránh (7). Các giới của Tỳ-kheo Ni gồm có: Giới Rơi Rụng (8), Giới Tăng Thân Giải Cứu (36), Giới Buông Bỏ và Phát Lộ (40), Giới Phát Lộ (142), Giới Uy Nghi (Chúng Học) (115), Diệt Tránh (7). Để xem chi tiết, xin vào :

http://www.thuvien-thichnhathanh.org/index.php/gii-lut/42-gii-t-kheo

http://www.thuvien-thichnhathanh.org/index.php/gii-lut/43-gii-t-kheo-ni

Tài liệu tham khảo
(§1) THÍCH THIỆN SIÊU
Cương yếu Giới Luật
Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Nhà Xuất bản TP HCM, 1996
http://hoavouu.com/D_1-2_2-257_4-12891_5-15_6-1_17-9_14-2_15-2/

(§2) THÍCH CHƠN THIỆN
Giới Học 

http://hoavouu.com/D_1-2_2-230_4-8313_5-75_6-2_17-289_14-1_15-2/#nl_detail_bookmark

(§3) ANSON BÌNH
So sánh tóm tắt các bộ Luật Tỳ-kheo
http://hoavouu.com/D_1-2_2-257_4-10314_5-15_6-1_17-16_14-2_15-2/

(§4) THÍCH TRÍ QUANG dịch giải
Tỳ-kheo Giới
http://daitangkinhvietnam.org/tang-luat/giai-luat-pali-va-han/578-t-kheo-gii.html
Tỳ-kheo Ni Giới
http://daitangkinhvietnam.org/tang-luat/giai-luat-pali-va-han/577-t-kheo-ni-gii.html

(§5) NYANATILOKA
Buddhist dictionary - Manual of Buddhist terms and doctrines
Island Hermitage Publications, 1956

(§6) THÍCH THANH TỪ
Tam Quy, Ngũ Giới
http://hoavouu.com/D_1-2_2-230_4-6943_5-75_6-4_17-289_14-1_15-2/

(§7) THÍCH GIẢI HIỀN
Ni giới Đài Loan vận động hủy bỏ Bát Kỉnh Pháp
http://www.thuvienhoasen.org/D_1-2_2-60_4-2783_5-50_6-1_17-88_14-1_15-1/

(§8) THƯ VIỆN THÍCH NHẤT HẠNH
Giới Luật: Hai lời hứa; Năm giới; 14 Giới Tiếp Hiện; 10 Giới Sa Di và Sa Di ni; Giới Tỳ kheo; Giới Tỳ kheo ni; Bát Kỉnh Pháp.
http://www.thuvien-thichnhathanh.org/index.php/gii-lut

(§9) NHẤT HẠNH
Đạo Phật hiện đại hóa
Lá Bối, 1965
http://hoavouu.com/D_1-2_2-227_4-4854_5-75_6-3_17-275_14-1_15-2/

Source: thuvienhoasen

Các tin khác
  • Tầm Quan Trọng Của Giới Luật
  • Giới luật đạo phật
  • Giới luật Phật giáo và đạo đức xã hội
  • Nguồn Gốc Đạo Đức Phật Giáo
  • Không Sát Sanh, Tôn Trọng Sự Sống.
  • Giới luật công truyền hay bí truyền?
  • Nghị định số 22/2005/NĐ-CP ngày 1/3/2005 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo postdateiconThứ sáu, 18 Tháng 11 2011 04:37 | In | Email
  • Văn bản hành chính giáo hội Nội qui Ban Tăng sự TW GHPGVN Nội qui Ban Tăng sự TW GHPGVN Thứ bảy, 25 Tháng 6 2011 06:37
  • Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam 21/04/2006 05:15 Ban biên tập
  • Luật tạng trong tổ chức Tăng đoàn ngày nay tại VN 11/04/2012 10:33 Thích Minh Chuyển
  • ĐẠO PHẬT VÀ TÌNH DỤC ĐỒNG GIỚI - Kerry Trembath - Thích Nữ Tịnh Quang dịch
  • KHÔNG AI SUNG SƯỚNG CẢ Thiện Tài Có một câu chuyện ngụ ngôn khiến người ta phải suy gẫm Hai vợ chồng nhà nọ nuôi một con trâu và một con chó.Con chó được ở trong nhà còn con trâu phải ở riêng ngoài chuồng. Mỗi ngày trâu ra đồng cày bừa từ sáng sớm đến chạng vạng tối mới về,còn chó chỉ việc nằm ở cổng rào caqnh chừng cửa. Một hôm nọ trâu đi làm về,thấy chó nằm trước cửa nhà phe phẩy cái đuôi trông thật sướng, đang lúc mệt nhoài nó nổi cáu bảo: - Không có ai sung sướng bằng mày,chỉ ăn rồi nằm. Thật là đồ vô tích sự! Con chó nghe con trâu hậm hực nặng nhẹ mình thì buồn bã trong lòng, nghĩ trâu tuy to xác nhưng không có trí. Nó bèn nói với trâu: - Anh trâu không hiểu đâu, tôi nào có sung sướng như anh tưởng. Anh tuy làm lụng nặng nhọc ngoài đồng nhưng có giờ có giấc ;sáng ra đồng,chiều lại về,tối còn được nghỉ ngơi, cứ lăn ra mà ngủ.Còn tôi, tuy nằm canh cửa giữ nhà trông có vẻ nhàn hạ hơn anh, nhưng thật sự thì mệt cầm canh đâu có ai biết. Nằm lim dim mà lòng không yên, phải để tâm canh giữ cửa nhà, không dám lơ là công việc. Nếu ngủ quên hoặc bất cẩn để xảy ra mất trộm thì tôi khó mà sống được . Đêm đêm trong khi mọi người ngon giấc, tôi có được nghỉ ngơi đâu, tôi phải lắng tai nghe ngóng, đưa mắt nhìn trông, hễ nghe có động tĩnh gì thì phải sủa to để cảnh báo. Lúc chủ nhà vui thì tôi còn được ăn no, chứ khi họ có chuyện buồn bực trong lòng thì bỏ mặc tôi đói khát, không ai để mắt quan tâm. Những lúc sân si nổi lên họ còn trút giận lên đầu tôi không thương tiếc, họ đánh họ đá, xua đuổi, chửi mắng tôi. Mỗi khi bạn bè, người thân của họ đến chơi mà tôi không biết, tôi sủa tôi vồ thì họ đánh tôi, chửi tôi là đồ ngu. Bạn bè họ đến chơi thì không sao, còn bạn bè tôi đến chơi thì bị họ đuổi đi, ném đá đến toạc đầu đổ máu. Ngẫm lại coi, anh và tôi ai sướng hơn ai chứ? Con trâu nghe nói mới hiểu tình cảm của con chó, nghĩ mà thương nên an ủi: - Đúng là mày cũng không sung sướng gì. Tao với mày ở chung nhà mà chưa một lần trò chuyện với nhau nên không hiểu nhau. Bây giờ tao đã hiểu nỗi khổ của mày, mày cho tao xin lỗi. Nghe mày nói tao mới biết cả hai chúng ta đều khổ cả. Đang nói con trâu bỗng nghe tiếng chim ríu rít trên cành cây cao, nó nhìn nên rồi than thở: - Bọn chim trời cá nước sung sướng làm sao! Chúng có thể tự do tự tại bên ngoài, không bị ai giam cầm quản thúc, không phải làm việc nặng nhọc vất vả, không phải chịu nỗi khổ của kiếp tôi đòi. Giá mà chúng ta có được cuộc sống vui vẻ như thế. Khi ấy một chú chim nghe thấy lời trâu, bèn đáp lên lưng trâu nói: - Anh trâu ơi, anh không biết đâu, tôi cũng không sung sướng hơn các anh đâu. Tuy loài chim chúng tôi không phải giữ nhà, không phải đi cày ruộng, không phải chịu cảnh tù túng bó buộc, nhưng chúng tôi cũng có lỗi khổ của mình. Hiểm họa luôn dình dập chúng tôi, những kẻ thợ săn có thể bắn chết chúng tôi bất cứ lúc nào. Tổ của chúng tôi làm khó khăn vất vả biết bao, chưa chắc ở được lâu vì sự phá hại của con người. Trứng chúng tôi sinh ra chưa kịp nở con thì đã bị con người lấy mất. Loài người biết thương con của mình nhưng nào biết thương con của kẻ khác. Các anh chỉ bị hành hạ, còn tôi bị cướp đi mạng sống của mình, chết rồi còn bị nhổ lông, xẻ thịt,nấu nướng, thân thể không vẹn toàn. Loài người ỷ mạnh hiếp yếu, nào biết tôn trọng sự sống muôn loài. Các anh có cái khổ của các anh, chúng tôi cũng có cái khổ của chúng tôi, không có ai sung sướng cả. Bày cá đang ở dưới mé nước nghe trâu nói mình sướng cũng không đồng tình: - Còn loài cá chúng tôi cũng không sung sướng đâu. Nhà cá chúng tôi thường bị loài người đánh bắt, mỗi lần bị sát hại chết đến cả bầy đàn. Không nơi nào là nơi để chúng tôi yên tâm mà sống, đâu đâu cũng có lưới bủa câu giăng, đâu đâu cũng có bàn tay con người truy bắt. Trâu nghe chim và cá nói thì ngao ngán thở dài não nuột: -Hóa ra tụi mày cũng khổ. Hiểu biết của tao hạn hẹp quá nên không biết còn nhiều nỗi khổ trên đời này. Nói như thế rồi trâu buồn bã đi vào chuồng,nó nằm mông lung suy nghĩ về thân phận của nó và bạn bè. Nó nghĩ, loài nào cũng bị con người hiếp đáp, làm hại. Cuộc đời thật bất công, loài người đối xử tệ bạc với các loài khác mà lại được sung sướng, không phải chịu sự khổ sở nào. Đang lúc đó bỗng trâu nghe tiếng quăng bát ném đĩa trong nhà vọng ra. Nó lắng tai nghe kỹ mới biết ông bà chủ đang gây gổ. Tiếng ông chủ gào lên: -Sao tôi khổ đến thế này, không bằng con trâu con chó nữa! con trâu đi cày còn được nghỉ, còn tôi suốt tháng quanh năm phải bận bịu với nhà cửa, vợcon, cơm áo gạo tiền, làm quần quật đêm ngày không lúc nào rảnh rỗi. Tôi khổ sở như vậy là vì ai? vậy mà bà vẫn không để cho tôi yên, hễ thấy mặt là hạch sách, càm ràm, đay nghiến. Vừa phải thôi, làm quá tôi cho cả nhà ra chuồng trâu mà ở! Nghe chủ nhà nói thế trâu bỗng giật mình, bất giác than rằng: - Hóa ra sống ở trên đời đâu có ai không khổ! Trong chúng ta, mỗi người có một hoàn cảnh, xuất thân, có một hoàn cảnh sống, có thể là vui, có thể là khổ, nhìn chung là như thế, song nếu xét cho kỹ thì không ai hoàn toàn hạnh phúc, chỉ khác nhau là ít, nhiều những nỗi vui, khổ mà thôi.Khổ và vui đan xen, chồng chéo nhau như một mạng lưới vô hình giăng bủa cuộc đời chúng ta, không một ai thoát cả. Người trẻ có những cái khổ của người trẻ, người già có những cái khổ của người già; người giàu có cái khổ của người giàu, người nghèo có cái khổ của người nghèo, dù trong hoàn cảnh nào cũng có những điều không như ý, cũng có những nỗi khổ thân, khổ tâm, hoặc cả thân tâm đều khổ. Có ai không lo lắng, không hối tiếc, không trông mong, hy vọng điều gì ? Có ai chưa bao giờ buồn phiền, thất vọng,, hay bất mãn, chán nản? Có ai hoàn toàn khỏe khoắn, thoải mái cả về thể xác lẫn tinh thần? Chắc chắn là không có ai. Cũng như Đoàn Như Khuê đã nói trong bài thơ Bể thảm: “Bể thảm mênh mông sóng lụt trời. Khách trần chèo một lá thuyền chơi Thuyền ai ngược gió ai xuôi gió Gẫm lại cùng một bể thảm thôi”. Đức Phật đã từng nói: “Nước mắt chúng sinh nhiều hơn nước biển”, và khẳng định bản chất cuộc đời là Khổ, một sự thật hiển nhiên (Khổ đế). Bởi vì trong hoàn cảnh nào thì con người cũng không thoát khỏi sự chi phối của định luật vô thường, mà hễ vô thường thì khổ. Cụ thể là con người khổ vì sinh , già bệnh, chết, khổ vì mong cầu không toại nguyện , tử biệt sinh ly, khổ vì oán ghét mà phải gặp nhau, khổ vì ngũ ấm bất hòa, cả thân, tâm đều khổ. Khi nhận biết cuộc đời là khổ, và cái khổ tác động đến tất cả mọi người cho dù con người có ở hoàn cảnh , địa vị, hay thân phận nào đi chăng nữa; bấy giờ chúng ta sẽ không còn cảm thấy đau khổ vì cho rằng mình khổ hơn người khác; mình là kẻ bất hạnh, vô phần hơn người khác; cũng như trường hợp con trâu trong câu chuyện ngụ ngôn nói trên. Khi nhận biết cuộc đời là khổ, chúng ta sẽ bớt tham đắm và chịu huệ lụy bởi cuộc đời, biết tìm cho mình phương cách sống tích cực để có được cuộc sống an vui hạnh phúc; ví dụ, biết sống thiểu dục tri túc, biết xả ly, biết yêu thương san sẻv.v.Khi nhận biết cuộc đời là khổ, chúng ta mới có nhu cầu thoát khổ, mới có ý muốn, chí hướng tu tập tìm con đường giải thoát khổ đau. Đây chính là lý do vì sao Đức Phật nói Khổ đế trước khi dạy các pháp môn tu là phần Đạo đế. Khi chiêm nghiệm về sự khổ ở thế gian, “Đường danh nẻo lợi lắm người trông, Chen chúc làm chi giữa bụi hồng. Kìa bong nguyệt câu qua cửa sổ, Nọ tranh vân cẩu có rồi không. Lỡ cười, lỡ khóc trên sân khấu, Khi nở , khi tàn mấy cụm bông. Muốn kiếp phù sinh ra khỏi lụy. Quyển kinh câu kệ chớ nài công”. Muốn cuộc đời an vui không còn khổ nữa, muốn thoát ra khỏi những triền phược, hệ lụy thì phải cố gắng tu, bởi vì: ” Hữu vi là pháp vô thường, sớm còn tối mất vô phương vững bền . Một mai sinh diệt đã không, Niết –bàn an lạc thong dong tháng ngày”. Ngày xưa khi còn là thái tử, Đức phật đã bỏ cung vàng điện ngọc xuất gia đi tu, vua Trần Thái Tông cũng từ bỏ ngôi vua vào núi tu hành. Các ngài nhận thấy làm vua cũng không sung sướng như người ta tưởng, làm vua cũng có những cái khổ của một vị vua và những cái khổ chung mà mọi chúng sinh phải chịu. Trong bài pháp đầu tiên tại vườn Lộc Uyển ở thành Ba-la-nại, Đức Phật đã nói về bản chất của thế gian là bất toàn, vô thường, bất toại nguyện, đau khổ( gọi chung là dukkha). Đức Phật nói nguyên nhân của khổ (Tập đế) là do hành động tạo tác của thân và tâm ý (Nghiệp) dưới sự thúc đẩy của phiền não vô minh và ái dục. Đức Phật cũng nói về hạnh phúc chân thật có được khi khổ đau không còn ( Diệt đế), và Ngài chỉ rõ con đường đưa đến hạnh phúc chân thật đó(Đạo đế) là con đường Bát Chánh Đạo: Cánh kiến ( thấy biết đúng đắn sự thật của cuộc đời, hiểu rõ pháp Tứ đế).Chánh tư duy ( suy nghĩ đúng đắn phù hợp chân lý),Chánh ngữ ( lời nói chân chánh), Chánh nghiệp (làm những việc lành có ích cho mình, cho người khác), Chánh mạng( sống bằng nghề chơn chánh, lương thiện), Chánh tinh tấn( siêng năng, chuyên cần theo chiều hướng tiến bộ, tu dưỡng bản thân và tích cực làm lợi ích cho nhân loại chúng sinh),Chánh niệm( luôn ý thức và kiểm soát hành vi của thân, khẩu, ý, luôn nhớ nghĩ các pháp lành, tâm an trú trong thiện pháp), Chánh định( nhiếp phục tâm ý, có định lực, có tuệ quán).Nội dung Bát chánh đạo có thể nói không ngoài bài kệ sau: Không làm các việc ác Siêng làm các việc lành Giữ tâm ý thanh tịnh Đó là lời Phật dạy. (Pháp cú 183)
  • LỊCH SỬ KẾT TẬP KINH LUẬT LẦN THỨ NĂM VÀ SÁU - Thích Phước sơn
  • LỊCH SỬ KẾT TẬP KINH LUẬT LẦN THỨ TƯ - Thích Phước sơn
  • LỊCH SỬ KẾT TẬP KINH LUẬT LẦN THỨ NHẤT - Thích Phước sơn
  • LỊCH SỬ KẾT TẬP KINH LUẬT LẦN THỨ HAI - Thích Phước sơn
  • LỊCH SỬ KẾT TẬP KINH LUẬT LẦN THỨ BA - Thích Phước sơn
  • LỊCH SỬ KẾT TẬP KINH LUẬT - Thích Phước sơn
  •   1  2 3 4 5       
     
     Tin nổi bật
    Hoằng pháp trong Phật giáo từ xưa tới nay
    -------------------------
    Rửa chén bát, cào lá khô: Trí tuệ từ các bậc tiền nhân
    -------------------------
    Cảnh sát ở Anh và xứ Wales thực hành Thiền lấy cảm hứng từ Phật giáo
    -------------------------
    Rước thảm thêu Đức Phật lớn nhất thế giới
    -------------------------
    Tình hình sức khỏe và những hình ảnh mới nhất về Thiền sư Thích Nhất Hạnh tại Thái Lan
    -------------------------
    Tín đồ Phật giáo hiểu như thế nào về giáo lý cơ bản của đạo Phật?
    -------------------------
    Hành hương Ấn Độ chiêm bái Tứ động tâm
    -------------------------
    Xá lợi Phật được tôn trí tại viện bảo tàng New Delhi Ấn độ
    -------------------------
    Chùm ảnh: Lễ an vị tượng đài Bồ Tát Quán Thế Âm tại Việt Nam Quốc tự
    -------------------------
    Thăm nơi ở của Thiền sư Thích Nhất Hạnh
    -------------------------
    Thượng tọa Thích Thanh Cường ủng hộ 2 sân bóng mini cho trường mầm non Tân Hưng
    -------------------------
    Trụ trì Thích Thanh Cường tặng 25 suất quà (Mỗi suất 1 triệu đồng) cho các thương, bệnh binh, người có công
    -------------------------
    Tặng 30 sổ tiết kiệm và 30 phần quà cho Mẹ Việt Nam anh hùng và người có công
    -------------------------
    Linh Thiêng Dòng Máu Lạc Hồng và kỉ niệm 20 năm thủ đô Hà Nội được Unesco công nhận thành phố vì hoà bình
    -------------------------
    Em bé Việt kiều Mỹ 7 tháng ăn chay trường, thông minh đáng yêu
    -------------------------
    Câu chuyện luân hồi huyền bí của đức Lạt Ma Tây Tạng
    -------------------------
    Lúc về già!
    -------------------------
    Lời Phật dạy sâu sắc về việc hãy sống trọn vẹn hạnh phúc trong hiện tại
    -------------------------
    Cách phân biệt Chùa, Đình, Đền, Miếu, Nghè, Điện, Phủ, Quán, Am
    -------------------------
    Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Chúng ta hãy cùng tĩnh tâm, chiêm nghiệm lời Phật dạy
    -------------------------
    Vesak 2019: Mang lại tâm thiện lành, trí tuệ tập thể, tiếng nói thống nhất của Phật giáo thế giới
    -------------------------
    Báo chí cả nước đang nỗ lực truyền thông cho Vesak 2019
    -------------------------
    Tham luận tại Vesak 2019 lên đến hơn 15 000 trang
    -------------------------
    Ban trị sự phật giáo huyện tứ kỳ tỉnh hải dương tổ chức xe hoa nhiễu Phật
    -------------------------
    Thiền tập cho người bận rộn
    -------------------------
    Họp báo trước thềm Đại lễ Vesak Liên hợp quốc 2019 tại Việt Nam
    -------------------------
    Mỹ nhân đóng vai Lâm Đại Ngọc trong “Hồng lâu mộng” cuối đời xuất gia theo Phật
    -------------------------
    Hội nghị sinh hoạt hành chính Giáo hội năm 2019 - Khu vực phía Bắc
    -------------------------
    Tránh tạo nhân đau khổ theo lời Phật dạy
    -------------------------
    Bản tin từ thiện số 25-2019.
    -------------------------
    Lời Phật dạy về cách quý trọng cuộc sống
    -------------------------
    Hướng dẫn viên Việt kể lại chuyện “ly kỳ” khi dẫn khách du lịch ở Triều Tiên
    -------------------------
    Chuyện "vong báo oán" chùa Ba Vàng: Tỉnh Quảng Ninh ra văn bản hỏa tốc
    -------------------------
    Thân thế của Thập bát La Hán là đệ tử của Phật Thích Ca Mâu Ni
    -------------------------
    Rằm tháng Giêng - Tết Nguyên Tiêu trong tâm thức người Việt
    -------------------------
    Bí ẩn bên trong ngôi chùa đầu tiên tại Việt Nam có hệ thống tường đá khắc gần 3.000 chữ VẠN
    -------------------------
    7 sự hiểu lầm phổ biến về đạo Phật ở Việt Nam
    -------------------------
    Niệm tiếng Om Mani Padme Hum tự nhiên như hơi thở
    -------------------------
    Tâm hoan hỷ trong Phật giáo có ý nghĩa gì?
    -------------------------
    Những ngôi đền Phật giáo đẹp đến ngỡ ngàng ở Nga
    -------------------------
    Đẹp lung linh hình ảnh người Việt "nhặt rác" ở Nhật Bản
    -------------------------
    Hòa thượng Thích Toàn Đức viên tịch tại chùa Viên Thông ở Hoa Kỳ
    -------------------------
    Vài điều kỳ lạ trong hành trạng của Vua Trần Nhân Tông
    -------------------------
    Sự ngộ đạo trong thế giới Kim Dung
    -------------------------
    Cư sĩ tiên phong về Thiền Phật giáo Hoa Kỳ đã về cõi Phật
    -------------------------
    Tìm hiểu về quá trình tiếp cận Phật giáo của nhà văn Kim Dung
    -------------------------
    Thắm tình đạo vị qua giao lưu văn hóa Phật giáo Việt – Nga và Ấn Độ
    -------------------------
    Những ngôi chùa Việt nơi đất khách, quê người...
    -------------------------
    Chủ tịch nước Trần Đại Quang từ trần
    -------------------------
    Chuẩn bị Hội thảo Hoằng pháp 15 tỉnh miền Trung - Tây Nguyên
    -------------------------
    Việt Nam có ngôi chùa đầu tiên được công nhận tại Hungary
    -------------------------
    Tin Ảnh: Hoạt động giao lưu văn hóa Việt Nam - Hàn Quốc của Thượng tọa Thích Thanh Cường
    -------------------------
    Thượng Toạ Thích Thanh Cường đã trao 30 xuất quà gồm sách vở bút và tiền mặt cho các bé mẫu giáo và tiểu học xã Bảo Hà
    -------------------------
    -------------------------
    Vu Lan: Mùa Báo Hiếu...
    -------------------------
    THÀNH ĐOÀN HẢI DƯƠNG: TỔ CHỨC THĂM HỎI, TẶNG QUÀ TẾT MẬU TUẤT 2018 CHO NGƯỜI NGHÈO, ĐỐI TƯỢNG CHÍNH SÁCH
    -------------------------
    THÀNH ĐOÀN HẢI DƯƠNG: HAI CÔNG TRÌNH THANH NIÊN CẤP THÀNH PHỐ CHÀO MỪNG NGÀY THÀNH LẬP ĐOÀN 26/3
    -------------------------
    HỘI LHTN TP HẢI DƯƠNG: TỔ CHỨC ĐOÀN TÌNH NGUYỆN THĂM HỎI, ĐỘNG VIÊN & TẶNG QUÀ CHO NGƯỜI DÂN NGHÈO TỈNH LAI CHÂU VÀ TỈNH YÊN BÁI
    -------------------------
    CÔNG TRÌNH THANH NIÊN CẤP THÀNH PHỐ CHÀO MỪNG KỶ NIỆM 80 NĂM NGÀY THÀNH LẬP ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI DƯƠNG
    -------------------------
    Vô thường là lẽ sống
    -------------------------
    Thái Lan: Thành phố lịch sử Phật giáo Ayutthaya Di sản Văn hóa Thế giới
    -------------------------
    Nhật Bản xử treo cổ "chúa trời"
    -------------------------
    Trung ấm thân theo nghiệp vãng sinh và giải thoát
    -------------------------
    Đội bóng Heo rừng Thái Lan thoát nạn nhờ "thực hành thiền định"
    -------------------------
    Hỗ trợ gia đình nhà báo Thúy Hà
    -------------------------
    Chết khát bên sông
    -------------------------
    Hàn Quốc: Phục dựng ngôi chùa Di Lặc sau 13 thế kỷ
    -------------------------
    Cách hiểu "Vì sao đức Phật chưa hề nói một câu, một chữ, một lời nào?"
    -------------------------
    Tặng quà nhân ngày 1/6
    -------------------------
    30 năm đi tìm tượng Phật sơ sinh cho ngày Phật Đản
    -------------------------
    Thái Lan: Nghi lễ ‘Quy y cửa Phật’ của những cậu bé xinh như hoa
    -------------------------
    Sao dùng vàng mã để giao tiếp với cả Phật và người âm?
    -------------------------
    Hội nghị Sinh hoạt hành chính Giáo hội 2018 khu vực phía Bắc
    -------------------------
    Ban Tôn giáo nói gì về Hội thánh Đức Chúa Trời?
    -------------------------
    Hòa thượng Thích Thiện Nhơn chia sẻ về truyền thông Phật giáo
    -------------------------
    Vai trò Cư sĩ truyền thống với Phật giáo phát triển, hội nhập hiện nay (P.1)
    -------------------------
    Đề nghị bỏ tục đốt vàng mã tại chùa, thiền viện
    -------------------------
    KẾ HOẠCH TỔ CHỨC CHƯƠNG TRÌNH GÓI BÁNH CHƯNG XANH
    -------------------------
    Tưởng niệm lần thứ 45 ngày viên tịch cố HT.Thích Thiện Hoa
    -------------------------
    Hải Dương tổ chức lễ vinh danh 4 tuyển thủ U23 Việt Nam
    -------------------------
    CLB Nhân Sinh tổ chức khóa tu TTN Cộng đồng " Lý Tưởng Sống"
    -------------------------
    2 lớp Cao – Trung cấp giảng sư Họp mặt tất niên
    -------------------------
    Hội nghị tổng kết công tác xây dựng đảng, chính quyền và phong trào thi đua năm 2017, triển khai nhiệm vụ năm 2018 xã Tân Hưng
    -------------------------
    [TỰ HÀO CON NGƯỜI HẢI DƯƠNG - VŨ VĂN THANH] Đức Huy số 8. Văn Toàn số 9.
    -------------------------
    hầy cô trong BTV Đoàn trường, cô Lan GVCN 12I cùng học sinh hai lớp 12I và 10C thiện nguyện tại chùa
    -------------------------
    Đoàn TN trường THPT Nguyễn Du- TPHD tiếp tục tham gia hoạt động nấu và phát cháo của CLB Thiện Nhân Tâm
    -------------------------
    Tiệc buffe tổng kết hoạt động từ thiện năm 2017 của câu lạc bộ Thiện Nhân Tâm
    -------------------------
    hành đoàn Hải Dương phối hợp cùng CLB Thiện Nhân Tâm tới thăm, tặng quà Tết cho 10 gia đình hộ nghèo
    -------------------------
    THÀNH ĐOÀN: HỘI NGHỊ TỔNG KẾT CÔNG TÁC ĐOÀN, HỘI VÀ PHONG TRÀO TTN NĂM 2017; TRIỂN KHAI PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ NĂM 2018
    -------------------------
    THÀNH ĐOÀN HẢI DƯƠNG: TỔ CHỨC THĂM HỎI, TẶNG QUÀ TẾT MẬU TUẤT 2018 CHO NGƯỜI NGHÈO, ĐỐI TƯỢNG CHÍNH SÁCH
    -------------------------
    BTS PG Quảng Nam viếng tang TT.Thích Hạnh Thông
    -------------------------
    Cung thỉnh nhục thân cố TT. Thích Hạnh Thông nhập kim quan
    -------------------------
    Đức Pháp chủ trao giáo chỉ tấn phong tới chư tôn đức PG Hà Nội
    -------------------------
    TP.HCM tưởng niệm Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn
    -------------------------
    Tăng ni, Phật tử tặng quà đồng bào vùng cao Hà Giang
    -------------------------
    Trao 17 chiếc xe lăn,10 xuất quà cho hoàn cảnh khó khăn đặc biệt mỗi xuất 500.000. Và 27 xuất quà cho tất cả những người tàn tật
    -------------------------
    THƯ CỦA ĐẠI HỘI VIII GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM GỬI CHỦ TỊCH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
    -------------------------
    THƯ CỦA ĐẠI HỘI VIII GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM GỬI TĂNG NI, TÍN ĐỒ, ĐỒNG BÀO PHẬT TỬ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
    -------------------------
    DIỄN VĂN KHAI MẠC Đại hội Đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ VIII
    -------------------------
    Trọng thể khai mạc Đại hội Phật giáo toàn quốc lần VIII
    -------------------------
    Những lời dạy cuối cùng của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni
    -------------------------
    Xin đừng lạm dụng hình ảnh Tu sĩ làm mồi câu view bất chính
    -------------------------
    GHPGVN Chúc mừng tân Trưởng ban Ban Tôn Giáo Chính Phủ
    -------------------------
    Đại hội Phật giáo tỉnh Hải Dương thành công tốt đẹp
    -------------------------
    Nam Định: Chung thất tưởng niệm cố HT Thích Hạnh Nghiêm
    -------------------------
    Hà Nội: Gần 2000 Phật tử về Chùa Hòa Phúc dự Đại lễ Vu LanTrên tinh thần Tri ân và Báo ân trong mùa hiếu hạnh, hôm nay ngày 8 tháng 9 năm 2017 (nhằm 18/07 Đinh Dậu), Chùa Hòa Phúc thôn Hòa Trúc xã Hòa Thạch huyện Quốc Oai thành phố Hà Nội trang nghiêm long trọng tổ chức đại lễ Vu Lan Báo Hiếu PL.2561 - DL.2017.
    -------------------------
    TP.HCM: Triển khai công tác tổ chức Đại Hội Đại Biểu PGVN TP.HCM nhiệm kỳ IX (2017-2022)
    -------------------------
    Tin buồn: Bà ngoại của Đại Đức Thích Thanh Cường mất.
    -------------------------
    Đại hội Đại biểu Phật giáo Tiền Giang thành tựu viên mãn
    -------------------------
    Bộ Lễ nghi và tôn giáo Vương quốc Campuchia thăm PG Long An
    -------------------------
    THÔNG BÁO TIN BUỒN
    -------------------------
    Đại sư Garchen Rinpoche Hoằng pháp tại Việt Nam
    -------------------------
    Huyện tứ kỳ đã long trọng tổ chức đại lễ Phật Đản lần thứ 2561
    -------------------------
    Ban Trị sự Phật giáo huyện Tứ Kỳ: Tích cực quyên góp hỗ trợ người nghèo
    -------------------------
    đại hội đại biểu phật giáo khoá VIII nhiệm kỳ ( 2016-2021)
    -------------------------
    Đại đức Thích Thanh Cường tài trợ 10 xe lăn cho người có hoàn cảnh đặc biệt
    -------------------------
    Chùa Phật Tích một ngày an lạc của các CEO Quốc Tế
    -------------------------
    Hải Dương: Chùa Cương Xá mừng thọ 120 Phật tử cao tuổi
    -------------------------
    Phóng sinh cá chim trắng: Hậu quả khôn lường!
    -------------------------
    14 câu trả lời của Đức Phật giúp bạn nhận ra hướng đi cuộc đời
    -------------------------
    BẢN TIN THÁNG 11 NĂM 2016 GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
    -------------------------
    Khi bằng giả len vào cửa Phật
    -------------------------
    Thông cáo đặc biệt của Trung ương Giáo hội về lễ tang HT.Thích Chơn Thiện
    -------------------------
    Đại đức Thích Thanh Cường tặng quà cho trường mầm non xã Tân Hưng
    -------------------------
    Xác ướp thầy tu tỉnh giấc, đi khắp phố để cầu nguyện hòa bình
    -------------------------
    “ÁO ẤM CHO EM” VÀ HÀNH TRÌNH CỦA NHỮNG TẤM LÒNG NHÂN Á
    -------------------------
    ĐBQH nói gì về hiện tượng 44/46 cán bộ đều làm lãnh đạo?
    -------------------------
    Thôn đã xin lỗi và trả lại tiền cứu trợ cho người dân
    -------------------------
    Tặng quà cho gia đình nhiều khó khăn của chị Trương Thị Dương
    -------------------------
    THÀNH ĐOÀN - HỘI LHTN VIỆT NAM TP HẢI DƯƠNG: TẶNG QUÀ CHO NGƯỜI DÂN LŨ LỤT MIỀN TRUNG TẠI TỈNH QUẢNG BÌNH
    -------------------------
    Album ảnh của đoàn từ thiện tại xã Lâm Trạch huyện Bố Trạch
    -------------------------
    Thành phố Hải Dương sôi nổi giải chạy tập thể Việt Dã lần thứ 23 năm 2016
    -------------------------
    Sẻ chia với học trò nghèo vùng cao
    -------------------------
    Hải Phòng: “nóng” việc bổ nhiệm Trụ trì chùa Lạc Viên
    -------------------------
    Trục xuất sư giả Đỗ Văn Cường ‘đại náo’ cửa Phật khỏi Hải Dương
    -------------------------
    Người có tính tình nóng nảy, ăn nói bộp chộp cần nhớ rõ điều này
    -------------------------
    4 thứ trên đời tuyệt đối không được nợ dù là người thân nhất!
    -------------------------
    Nối dài yêu thương qua những bát cháo nghĩa tình
    -------------------------
    Vu Lan – Mùa báo hiếu
    -------------------------
    Chủ tịch nước Trần Đại Quang đón tiếp các chức sắc tôn giáo
    -------------------------
    Sri Lanka: Hiến pháp xác định Phật giáo là quốc đạo
    -------------------------
    Đừng khoe hình xăm Đức Phật ở một quốc gia Phật Giáo
    -------------------------
    Lễ dâng y tắm mưa và nhập hạ an cư Phật giáo Nam tông
    -------------------------
    Tăng già và Lục Hòa
    -------------------------
    Thiền sư Lê Mạnh Thát kiến diện sư Ông Làng Mai tại Pháp
    -------------------------
    Làm thế nào để dập tắt những suy nghĩ tiêu cực trong bạn?
    -------------------------
    Hà Nội: Bế mạc Hội thảo "Văn hóa Phật giáo Việt Nam thống nhất trong đa dạng"
    -------------------------
    Thiêng liêng Lễ Tấn hương, đốt thân cúng dường chư Phật
    -------------------------
    Ngôi chùa có nhiều chữ Vạn nhất Việt Nam
    -------------------------
    Kỳ họp thứ nhất của HĐND xã Đại Đồng huyện Tứ Kỳ,tỉnh Hải Dương.
    -------------------------
    Chùm ảnh lễ truyền trao Giới pháp tại tu viện Wat Phra Dhammakaya, Thái Lan
    -------------------------
    Lễ khánh thành tượng và kỷ niệm lần thứ 998 ngày Giỗ Quốc sư Vạn Hạnh
    -------------------------
    Ban Văn Hóa TW GHPGVN – Ban Nghi Lễ TW GHPGVN họp ban tổ chức triển khai chương trình kỷ niệm 35 năm Thành tựu GHPGVN
    -------------------------
    Hải Phòng: 300 học sinh trường Anh ngữ AMA về chùa Vẽ tu học
    -------------------------
    Tiền Giang : Chùa Thiền Phước Tổ Chức Khoá Tu Và Phát Quà Từ Thiện‏
    -------------------------
    Hà Nội: Lễ Cầu nguyện và tư vấn mùa thi tại chùa Tăng Phúc
    -------------------------
    7000 Tăng Ni tham dự khóa an cư kiết hạ tại chỗ & tập trung
    -------------------------
    BRVT: Thiền tôn Phật Quang khai giảng khóa sinh hoạt hè 2016
    -------------------------
    BÁN NGHÈO.
    -------------------------
    Hôn mê hai ngày, tỉnh dậy kể lại cảnh bị đánh dưới âm phủ
    -------------------------
    ĐĐ Thích Thanh Cường tài trợ 12 triệu để khám và phát thuốc cho các gia đình chính sách và các hộ nghèo
    -------------------------
    5 vị sứ giả Diêm Vương phái đến nhân gian – Ai cũng đã từng gặp qua
    -------------------------
    Thanh niên Phật tử Từ thiện – Phóng sinh mừng Phật Đản
    -------------------------
    Diễn văn Phật đản PL: 2560 của HT. Chủ tịch HĐTS GHPGVN
    -------------------------
    Giáo hội kêu gọi cứu trợ đồng bào miền Trung
    -------------------------
    Video toàn Cảnh Lễ Khánh Thành Ngôi Tam Bảo Chùa Cương Xá
    -------------------------
    Trao quyết định cho sư cô Thích Nữ Thoại Nguyên từ tỉnh Thừa Thiên Huế về trụ trì chùa Vĩnh Khánh thôn Hiền Sỹ
    -------------------------
    Hải Dương: Đại lễ khánh thành ngôi Tam bảo chùa Cương Xá
    -------------------------
    Chùa Cương Xá (TP Hải Dương): chùa đầu tiên của Việt Nam có hệ thống tường đá khắc chữ “Vạn”
    -------------------------
    Tang lễ của một vị vua nhà Lê đã được thương nhân Pháp Jean Baptiste Tavernier (1605 - 1689) ghi lại.
    -------------------------
    Đại Đức Thích Thanh Cường tặng quà học sinh nghèo học giỏi trong toàn thành phố Hải Dương
    -------------------------
    CLB Thiện Nhân Tâm chùa Cương Xá tổng kết công tác từ thiện năm 2015 và triển khai nhiệm vụ công tác từ thiện năm 2016.
    -------------------------
    Tổng kết công tác Phật sự và xã hội năm 2015
    -------------------------
    Trao 10 xuất quà cho đối tượng là người khuyết tật mỗi phần quà trị giá 500.000 cho xã Gia Xuyên
    -------------------------
    Lễ tạ tất niên cho dân thôn bên đình làng Cương Xá xã Tân Hưng,Tp Hải Dương
    -------------------------
    Cắt băng khánh thành ngôi tổ đường chùa Mậu Công
    -------------------------
    Đại đức Thích Thanh Cường - Trụ trì chùa Cương Xá: Một tấm lòng thiện nguyện
    -------------------------
    Hội thảo Hoằng Pháp toàn quốc năm 2015: ngày làm việc thứ 2
    -------------------------
    Hội thảo Hoằng pháp toàn quốc 2015: Ngày làm việc thứ 1
    -------------------------
    Hoa Kỳ : Phật giáo và Công giáo cùng giúp đỡ người vô gia cư
    -------------------------
    Trần Nhân Tông, Đức Vua - Phật hoàng của dân tộc Việt
    -------------------------
    Trang nghiêm Bế mạc Hội thảo Hoằng pháp toàn quốc năm 2015
    -------------------------
    Nhật Bản :Nhà Sư dùng nhạc Hiphop để truyền bá Phật Pháp
    -------------------------
    Trung Quốc : Chiêm ngưỡng vẻ đẹp cây bạch quả ngàn năm tuổi
    -------------------------
    Từ thiện thế nào cho ý nghĩa? (Tản mạn về từ thiện)
    -------------------------
    Nhật Bản: Hơn 12 nghìn ngôi tự viện thiếu vắng trụ trì
    -------------------------
    Giới thiệu sách: "Tài liệu trụ trì"
    -------------------------
    Thông báo: Tấn phong Giáo phẩm tại Hội nghị thường niên, kỳ 4
    -------------------------
    Phật Pháp và Niềm Tin
    -------------------------
    Ngôi chùa đá ở xứ Đông
    -------------------------
    TP.HCM: Đại lễ rót đồng đúc Tôn tượng Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật
    -------------------------
    Trung Quốc: Phái đoàn PGVN tham dự lễ khai mạc diễn đàn Phật giáo thế giới lần thứ 4
    -------------------------
    Hàn Quốc: Đại lễ vu-lan tha hương “Nước mắt của con”
    -------------------------
    BHDPT TW thăm và làm việc tại tỉnh Phú Yên và Bình Định
    -------------------------
    Thất bại lớn nhất của đời Người là tự đại
    -------------------------
    Kỷ lục ngôi chùa đầu tiên tại Việt Nam có tường đá khắc chữ Vạn
    -------------------------
    Thư gởi Mẹ nhân mùa Hiếu Hạnh
    -------------------------
    Nhờ câu niệm phật, bé 10 tuổi sống lại kì lạ sau khi rút ống thở
    -------------------------
    Người con hiếu thảo Trần Thanh Hiếu
    -------------------------
    Tỏa sáng những tấm gương hiếu học, hiếu thảo
    -------------------------
    24 gương hiếu thảo (Nhị thập tứ hiếu)
    -------------------------
    Nguồn gốc và ý nghĩa giáo dục của lễ Vu Lan
    -------------------------
    Lý Văn Lâm một người con hiếu thảo
    -------------------------
    Truyện tiền kiếp tấm gương hiếu hạnh của Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
    -------------------------
    Danh sách những nhà hảo tâm gửi hiện vật và tiền mặt ủng hộ Quảng Ninh
    -------------------------
    Lễ truy niệm và di quan cố HT.Thích Quảng Tuệ
    -------------------------
    Tạo khẩu nghiệp nhận quả báo chẳng lành
    -------------------------
    AN CƯ , NUÔI LỚN TÂM BỒ ĐỀ
    -------------------------
    CLB Hương Từ Tâm tặng 1000 hộp cháo tại BV Nhi Đồng 1
    -------------------------
    Phân ban Ni giới T.Ư phía Bắc cúng dường các trường hạ đợt 2
    -------------------------
    GHPGVN: Hội nghị Ban thường trực HĐTS 6 tháng đầu năm 2015
    -------------------------
    Sư thầy 'đập hộp iPhone 6' xuất hiện tại sự kiện toàn người đẹp
    -------------------------
    Mỗi chủ nhật hàng tuần CLB Thiện Nhân Tâm chùa Cương Xá phát cháo tại bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương
    -------------------------
    Lễ Phật đản PL.2559 huyện Tứ Kỳ
    -------------------------
    Kinh Pháp Cú 06 – Phẩm Hiền Trí
    -------------------------
    Kinh Pháp Cú 05 – Phẩm Ngu
    -------------------------
    Kinh Pháp Cú 04 – Phẩm Hoa
    -------------------------
    Kinh Pháp Cú 03 – Phẩm Tâm
    -------------------------
    Kinh Pháp Cú 02 – Phẩm Không Phóng Dật
    -------------------------
    Kinh Pháp Cú. Phẩm 1: Phẩm Song Yếu
    -------------------------
    Sẽ tổ chức Tuần văn hóa Phật giáo tại Việt Nam Quốc Tự
    -------------------------
    Đại giới đàn Hà Nội: Ngày hành sám thứ 4 và thứ 5
    -------------------------
    Lễ Hội Thiên Y Thánh Mẫu – Am Chúa (Diên Khánh)
    -------------------------
    Bế mạc Đại giới đàn GHPGVN Thành phố Hà Nội PL.2559-DL.2015
    -------------------------
    CLB Thiện Nhân Tâm chùa Cương xá đã phối kết hợp với thành đoàn Hải Dương và bệnh viện đa khoa tỉnh khám và tư vấn sức khỏe
    -------------------------
    CLB thiện nhân tâm chùa Cương Xá,thành phố Hải Dương phát cháo từ thiện
    -------------------------
    Phật giáo Trung Quốc với việc thành lập Hội liên hữu PG thế giới
    -------------------------
    Bắc Ninh: Chùa Phật Tích vinh dự đón rước Bằng di tích Quốc gia Đặc biệt
    -------------------------
    Lễ húy kỵ lần Thứ 10 Đức Trưởng Lão Hòa Thượng Đệ Nhị Pháp Chủ
    -------------------------
    Lễ húy kỵ lần Thứ 10 Đức Trưởng Lão Hòa Thượng Đệ Nhị Pháp Chủ
    -------------------------
    Phiên họp gặp mặt đầu xuân của Ban Hoằng pháp T.Ư khu vực phía Bắc
    -------------------------
    Chùm ảnh: Đức Đạt Lai Lạt Ma viếng thăm Tu viện Palpung Sherablin, Upper Bhattu, HP, Ấn Độ
    -------------------------
    Những người phụ nữ ngang qua đời mình
    -------------------------
    Tết muộn ở quê nhà...
    -------------------------
    03. Hỏi Đáp Phật Pháp
    -------------------------
    CÂU CHUYỆN MỘT CON ĐƯỜNG..
    -------------------------
    02. Cốt Lõi Của Giáo Huấn Phật Giáo Là Gì?
    -------------------------
    01. Hãy Tìm Hiểu Tôn Giáo Này
    -------------------------
    Gốc tích chùa Cương Xá
    -------------------------
    Kỷ niệm 60 năm ngày thày thuốc Việt Nam 27/2
    -------------------------
    Hà Nội; Khai mạc Lễ hội chùa Hương năm 2015
    -------------------------
    Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy!
    -------------------------
    Tặng 300 chiếc bánh chưng cho trung tâm Tâm thần Thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương
    -------------------------
    Tổng kết công tác Phật sự năm 2014 và chương trình hoạt động năm 2015
    -------------------------
    Lễ tổng kết 15 năm phong trào TNTN huyện Tứ Kỳ (2000-2014)
    -------------------------
    Đại Đức Thích Thanh Cường trao học bổng cho 10 em học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn học giỏi
    -------------------------
    HT. Thích Thiện Bình, Trưởng BTS GHPG Bình Thạnh viên tịch
    -------------------------
    CLB Hà Nội 14 Chữ tặng Nhà bán trú cho các học sinh vùng cao
    -------------------------
    Quảng Nam: BTS PG tỉnh thăm lãnh đạo huyện Bắc Trà My
    -------------------------
    Ngôi chùa nổi tiếng ‘cầu con’ ở Sài Gòn
    -------------------------
    Tiếp xúc cử tri xã Kỳ Sơn,huyện Tứ Kỳ
    -------------------------
    Giữ sự sống cho người khác là phước lớn nhất
    -------------------------
    Tưởng niệm Đức Đệ nhất Pháp chủ GHPGVN lần thứ 21
    -------------------------
    Điện Biên: Lung linh đêm hội hoa đăng mừng khánh đản Phật A Di Đà lần đầu tiên tại vùng Tây Bắc
    -------------------------
    Câu lạc bộ sức trẻ Hải Dương đã đi tặng 50 phần xôi và sữa cho các người vô gia cư
    -------------------------
    Đức Đạt Lai Lạt Ma: “Tôi có thể là Đạt Lai Lạt Ma cuối cùng”
    -------------------------
    Quảng Ninh: 10 pho sách lưu danh anh hùng liệt sỹ tại chùa Ba Vàng
    -------------------------
    Cao Bằng: Chủ tịch nước Trương Tấn Sang dự khánh thành chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc
    -------------------------
    Thái Bình: Khóa tu '' Bước chân bình an'' tại chùa Phúc Minh
    -------------------------
    Hải Phòng: Đại lễ cắt băng khánh thành chùa Phúc Hậu
    -------------------------
    Quảng Ninh: Lễ đặt đá khởi công xây dựng TVTL Chánh Thiện
    -------------------------
    Nam Định: Chùa Hoàng Mai khánh thành ngôi Tam Bảo
    -------------------------
    Kỷ niệm 32 năm ngày khuyết tật thế giới
    -------------------------
    Hà Nội: Ngài Đại sứ Bangladesh đến chào chư tôn đức GHPGVN
    -------------------------
    Chiêm ngưỡng những pho tượng Phật cao nhất thế giới
    -------------------------
    Hà Nội: TT. Thích Chân Quang giảng tại chùa Tương Mai
    -------------------------
    Quảng Nam: Lễ Tưởng Niệm Và Trà Tỳ Nhục Thân Cố Hoà Thượng Thích Giác Tràng
    -------------------------
    Chùm ảnh dự lễ kỷ niệm 84 năm ngày thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam
    -------------------------
    Hải Phòng: Khánh thành ngôi Đại hùng bảo điện chùa Quang Khánh
    -------------------------
    Đại lễ cầu siêu nạn nhân tử vong vì tại nạn giao thông năm 2014
    -------------------------
    Thiền sư Nhất Hạnh trong giai đoạn chữa trị sau xuất huyết não
    -------------------------
    Phóng sự ảnh: Hành trình từ thiện – Trái tim biển trên đảo Lý Sơn
    -------------------------
    Hải Dương: Lễ an vị tôn tượng Bồ Tát Quán Thế Âm chùa Thiên Phúc
    -------------------------
    Ủng hộ 20 triệu đồng và trao 1 ti vi SONY 32 inh,1 bình nóng lạnh cho trường mầm non xã Tân Hưng
    -------------------------
    Đạo Phật giúp giới trẻ tiến thân có nhân cách
    -------------------------
    ĐẠO NGHĨA VỢ CHỒNG theo quan điểm Phật giáo
    -------------------------
    Hội trại ,triển lãm đèn lồng ,triển lãm tranh,ảnh,"cảnh sắc thành Đông"
    -------------------------
    Đại đức Thích Thanh Cường thăm người dân mắc bệnh hiểm nghèo
    -------------------------
    HÀNH TRÌNH TỪ THIỆN TRÁI TIM BIỂN TRÊN ĐẢO LÝ SƠN
    -------------------------
    Tập huấn cho các tổ chức,doanh nghiệp có trang Thông tin điện tử cung cấp thông tin tổng hợp
    -------------------------
    Rực rỡ “Đêm Hội Hoa đăng” kỷ niệm 60 năm ngày giải phóng Thủ đô
    -------------------------
    Hải Phòng: An vị long cốt Đền thờ cố chủ tịch nước Tôn Đức Thắng
    -------------------------
    Khởi công xây Thiền viện Trúc Lâm Hậu Giang với kinh phí 210 tỷ đồng
    -------------------------
    Không Iphone 6, không siêu xe, không Vertu, nhưng tai tiếng để lại thì "có"!
    -------------------------
    Cận cảnh chùa 21 tỷ đồng nơi sư thầy "đập hộp iPhone 6" trụ trì
    -------------------------
    Bãi miễn chức vụ của nhà sư “đập hộp iPhone 6”
    -------------------------
    Sư Thích Thanh Cường: Tôi không có xe Audi, đồng hồ Rolex
    -------------------------
    ĐĐ.Thích Thanh Cường và các em bé bị bỏ rơi
    -------------------------
    Nhà sư và iPhone 6: “Chỉ sờ lấy lộc cho cửa hàng”
    -------------------------
    Đại sư Thích Thanh Cường(người mở hộp iphone 6) là ai?
    -------------------------
    Thăm ngôi chùa do "sư thầy đập hộp iPhone 6" làm trụ trì
    -------------------------
    Thông báo: Nhận học bổng Đạo Phật Ngày Nay 2014
    -------------------------
    Lâm Đồng : Ban Từ Thiện và nhóm nghệ sỹ “ Nhân Duyên Tâm” chuẩn bị trung thu cho trẻ em nghèo
    -------------------------
    Thanh Hóa: Đôi bạn trẻ tổ chức lê Hằng thuận tại chùa Ông Sư
    -------------------------
    Cúng dàng trai tăng,trước cầu cho quốc thái dân an
    -------------------------
    Đại hội đại biểu Hội Liên Hiệp Thanh niên Thành Phố Hải Dương
    -------------------------
    Từ thiện: Trao bò trị giá 17 triệu đòng cho gia đình khó khăn
    -------------------------
    Hải Phòng: Khánh thành Phật đài Tây Phương Tam Thánh chùa Thiên Phúc
    -------------------------
    Nghệ An: Chùa Chí Linh mở lớp võ thuật cho thanh thiếu niên
    -------------------------
    Chương trình đại hội IV nhiệm kỳ 2014 hội liên hiệp thanh niên Hải Dương
    -------------------------
    Đại lễ động thổ xây dựng tam bảo chùa Minh Sỹ, Tứ Kỳ
    -------------------------
    Tư tưởng Phật giáo vạch rõ việc Trung Quốc tự ý đặt giàn khoan HD 981 sang thềm lục địa Biển Đông của Việt Nam
    -------------------------
    Phật giáo TP.HCM trang nghiêm tổ chức Lễ cầu nguyện Hòa Bình cho Biển Đông
    -------------------------
    Hải Dương: Lễ hô thần nhập tượng, an vị thất Phật Dược Sư
    -------------------------
    Hậu đại lễ Vesak Liên hợp quốc 2014?
    -------------------------
    Phật giáo huyện Tứ Kỳ tặng hoa chúc mừng hội phụ nữ huyện
    -------------------------
    Cảm niệm Bồ tát Thích Quảng Đức
    -------------------------
    Hà Nội: Nhân dân làng Bằng hân hoan tắm Phật (Phần 1)
    -------------------------
    Đã sẵn sàng cho lễ Khai mạc Vesak L.H.Q 2014 tại chùa Bái Đính
    -------------------------
    Quảng Trị: Pháp hội hộ quốc tiêu tai và cầu siêu tại Khe Sanh
    -------------------------
    Chùa Bằng: Lễ cầu nguyện và tư vấn mùa thi 2014
    -------------------------
    Hối hả cho Đại lễ Vesak
    -------------------------
    Đề xuất bỏ cụm từ xe hoa, thuyền hoa Phật đản
    -------------------------
    Thành đoàn TP hải dương đã cung tiến về chùa Cương Xá nơi đại Đức Thích Thanh Cường trụ trì 1 cây gỗ xưa
    -------------------------
    Bổ nhiệm trụ trì tỷ khiêu Thích Pháp Đạt ,trụ trì chùa Quang Minh xã lê Lợi,huyện Gia Lộc tỉnh Hải Dương
    -------------------------
    Lễ thụ giới cho các giới tử đàn giới có 18 vị thụ tỉ khiêu tăng và 21 sa đi tăng 16 tỉ khiêu ni.
    -------------------------
    Họp phiên cuối cùng của nhiệm kỳ 2008-2014 của UBMTTQ Tứ Kỳ
    -------------------------
    Ban Nghi lễ T.Ư họp bàn kế hoạch tổ chức Đàn lễ Vesak LHQ 2014
    -------------------------
    Hà Nội: Lễ tiểu tường cố Trưởng lão HT.Thích Thanh Bích
    -------------------------
    Quảng Ninh: Hàng vạn người đội mưa dự Đại lễ khánh thành chùa Ba Vàng
    -------------------------
    Khánh thành chùa Ba Vàng,Uông Bí,Quảng Ninh với tổng kinh phí xây dựng 400 tỷ đồng
    -------------------------
    Trường trung cấp Phật học tỉnh Hải Dương tổ chức thi tốt nghiệp cho 123 tăng ni sinh khoá VI
    -------------------------
    Chùn ảnh đại lễ khánh thành chùa Lìn Quang, Cờ Đỏ, Cẩm Giàng, Hải Dương
    -------------------------
    Huyện đoàn Tứ Kỳ và đại đức Thích thanh cường đã kết hợp tài trợ cấp phát thuốc miễn phí cho 70 đối tượng là người cao tuổi và gia đình neo đơn
    -------------------------
    Hải Phòng: Ấn tượng Đêm nhạc Khơi Nguồn Ánh Đạo chùa Vĩnh Bảo
    -------------------------
    Thông báo: Khám bệnh, phát thuốc, chữa răng, mổ mắt, tặng quà, cắt tóc miễn phí cho đồng bào nghèo tại Hà Tĩnh
    -------------------------
    Hải Phòng: Lễ đúc Đại hồng chung chùa Phúc Hậu huyện Tiên Lãng
    -------------------------
    Lễ cầu an và lễ CLB thanh thiếu niên Phật tử lễ cầu an và kỷ niệm ngày húy kỵ của Đức Đệ nhị Pháp chủ GHPGVN – Cố Trưởng lão HT.Thích Tâm Tịch.
    -------------------------
    Hải Dương: Lễ truy niệm & cung tống kim quan cố Ni trưởng Thích Đàm Nhuần
    -------------------------
    Hàng nghìn người đội mưa lên Yên Tử
    -------------------------
    Họp triển khai tuần lễ văn hóa Phật giáo Ấn Độ tại VN
    -------------------------
    Khai hội Yên Tử xuân Giáp Ngọ
    -------------------------
    PG Hải Dương trao quà từ thiện cho đồng bào dân tộc A Rem
    -------------------------
    Tỉnh Hải dương đã tổ chức tổng kết công tác phật sự-xã hội năm 2013
    -------------------------
    PG Đà Nẵng kỷ niệm ngày Phật Thích Ca thành đạo
    -------------------------
    Thành kính Phân ưu cùng gia đình ĐĐ. Thích Linh Toàn
    -------------------------
    Hội nghị thường niên trung ương GHPGVN chiều 4/1/2014
    -------------------------
    Bế mạc Hội nghị thường niên trung ương GHPGVN
    -------------------------
    Ra mắt nhân sự Ban Kinh tế Tài chính TWGH (NK 2012 – 2017)
    -------------------------
    Hà Nội – Họp giao ban Thường trực HĐTS GHPGVN khu vực phía Bắc
    -------------------------
    Phật là ai? Đạo Phật là gì?
    -------------------------
    Công bố Quyết định công cử trưởng BTS GHPGVN tỉnh Hải Dương
    -------------------------
    Đúc kim thân tượng Phật A Di Đà chùa Cảnh Linh xã Phúc Thành Huyện Kim Thành tỉnh hải dương
    -------------------------
    Địa Tạng Vương Bồ Tát: Ta không vào địa ngục thì ai vào địa ngục
    -------------------------
    Chùm ảnh: Cung nghinh Xá lợi Phật từ chùa Quán Sứ về tổ đình Kim Liên - tỉnh Ninh Bình
    -------------------------
    Chùm ảnh: Cung nghinh Xá lợi Phật từ chùa Quán Sứ về tổ đình Kim Liên - tỉnh Ninh Bình
    -------------------------
    Ninh Bình: Lễ tưởng niệm 20 năm ngày đệ nhất pháp chủ GHPGVN viên tịch
    -------------------------
    Cắt băng khánh thành ngôi tam bảo chùa Đại Bi
    -------------------------
    Lễ cắt băng khánh thành ngôi tổ đường
    -------------------------
    Đại lễ cầu siêu các nạn nhân tai nạn giao thông tại TP.HCM
    -------------------------
    Chân dung sư thầy thay tượng cổ bằng tượng chính mình
    -------------------------
    Sư trụ trì thay tượng cổ: "Đó là tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông"
    -------------------------
    Hải Dương: Lễ bổ nhiệm trụ trì chùa Khánh Linh
    -------------------------
    Phái đoàn Trường TCPH tỉnh Hải Dương tham quan Học viện PGVN tại Huế
    -------------------------
    Trường trung cấp phật học tỉnh Hải Dương từ thiện tại thôn Phú Yên xã Hương Xuân,Huyện Hương Khê,tỉnh Hà Tĩnh
    -------------------------
    Hà Nội: Họp giao ban TT HĐTS GHPGVN khu vực phía Bắc quý III/2013
    -------------------------
    Việt Nam chính thức đăng cai Đại lễ Vesak LHQ lần thứ 11 - năm 2014
    -------------------------
    "Phật giáo ở đâu trên bản đồ vùng Tây Bắc": Câu hỏi muộn màng (Bài 2)
    -------------------------
    "Phật giáo ở đâu trên bản đồ vùng Tây Bắc": Câu hỏi muộn màng (Bài 1)
    -------------------------
    "Phật giáo ở đâu...": Câu hỏi muộn màng (Bài 3)
    -------------------------
    Giang hồ băng đảng khét tiếng miền Trung và hành trình quy y cửa Phật
    -------------------------
    Những lễ nghi trước khi thọ giới tại Đại giới đàn Bồ tát Quảng Đức
    -------------------------
    Tìm hiểu danh xưng Bồ Tát Quán Thế Âm
    -------------------------
    Ngày thứ hai Hội nghị tập huấn hành chính GHPGVN Hà Nội
    -------------------------
    Hà Nội: Hiệp hội Phật giáo Trung Quốc thăm và làm việc tại chùa Quán Sứ
    -------------------------
    Ra mắt Ban Thông tin truyền thông TƯ GHPGVN NK (2012 – 2017)
    -------------------------
    Ra mắt Ban Thông tin truyền thông TƯ GHPGVN NK (2012 – 2017)
    -------------------------
    Hà Nội: Ngày 15/10/2013 Lễ Công bố Quyết định và Ra mắt Ban Thông tin Truyền thông TƯ GHPGVN
    -------------------------
    Bí ẩn linh thiêng về ngôi chùa Đá Trắng ở Phú Yên
    -------------------------
    Nhiều chùa làm lễ cầu siêu, tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp
    -------------------------
    Hàng triệu người tưởng niệm tướng Giáp nghĩ đến việc đền ơn trong đạo Phật
    -------------------------
    Kỷ niệm 83 năm ngày truyền thống công tác dân vận của đảng cộng sản Việt Nam
    -------------------------
    Lễ tưởng nhớ Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại chùa Cương Xá
    -------------------------
    Nam Định: Lễ nhập kim quan cố Đại lão HT.Thích Nhật Tân
    -------------------------
    Bằng Kiều khoác vai Quang Linh tới chúc mừng Dương Thụ
    -------------------------
    Trung thu cho các em khiếm thị tỉnh Hải Dương.
    -------------------------
    Cắt băng khánh thành chùa Phú Lộc, Cẩm Vũ, Cẩm Giàng, Hải Dương
    -------------------------
    Tổng khai giảng chương trình cử nhân Phật học khóa IX – X
    -------------------------
    Lễ ra mắt nhân sự Ban Pháp Chế TW - NK 2012 – 2017
    -------------------------
    Cáo phó: HT. Thích Nhật Quang tân viên tịch
    -------------------------
    Hội nghị tập huấn về xây dựng mô hình điểm "Gia đình Phật tử tham gia khắc phục tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh"
    -------------------------
    Đại đức Thích Chí Trung ,Sư cô Thích tịnh Nhẫn và câu lạc Bộ nhân ái đã đến thăm các bệnh nhân trại phong và trung tâm bảo trợ xã hội thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương
    -------------------------
    Cậu lạc Bộ Thơ Việt Nam chi nhánh tại Hải Dương thăm chùa Cương Xá
    -------------------------
    Đến thăm “chùa cô Phương” mùa Vu lan
    -------------------------
    Hài hòa giữa tinh thần thờ kính Tổ tiên của người Việt và hiếu hạnh của đạo Phật
    -------------------------
    Vu lan, thực hành đạo hiếu
    -------------------------
    Hiếu đạo - Nền tảng đạo đức học Phật giáo
    -------------------------
    Chấn hưng Phật giáo: Vẫn là yêu cầu hết sức cấp thiết
    -------------------------
    Âm nhạc mùa Vu lan 2013: Cuộc tiếp sức đáng trân trọng
    -------------------------
    Tiếp tục câu chuyện người thế tục mặc đồ tu
    -------------------------
    Lễ an vị tượng đức Quán Thế Âm Bồ Tát tại chùa Liên Tâm, Phần Lan
    -------------------------
    Khai mạc khoá tu học Phât Pháp cho 18 nước và 4 châu lục
    -------------------------
    Phât tử trẻ lắng nghe Pháp thoại "Vì sao bạn thất bại"
    -------------------------
    Hải Phòng: Hơn 1000 Phật tử cúng dàng trường hạ tại 4 tỉnh
    -------------------------
    Diện mạo kiến trúc Phật giáo cho TPHCM?
    -------------------------
    Nhiều nghệ sỹ, ca sỹ có duyên đến với cửa Phật
    -------------------------
    Chung Kết giải bóng đá nhi đồng 21 xã TP Hải Dương
    -------------------------
    Sư Thích Long Tịnh "bấm huyệt" khiến nữ bệnh nhân sưng tấy vùng kín
    -------------------------
    Hàng ngàn sĩ tử tới chùa nguyện cầu trước ngày thi
    -------------------------
    Xuất hiện xá lợi hình Quán Thế Âm sau khi hỏa thiêu thiền sư
    -------------------------
    400 tăng ni nhận được bằng khen UBND tỉnh Hải Dương
    -------------------------
    Nghị quyết hội nghi Ban thường trực HĐTS GHPGVN 2/7/2013
    -------------------------
    HT. Thích Thiện Nhơn được cử làm quyền Phó Chủ tịch Thường trực HĐTS
    -------------------------
    Lễ quy y Phật tử tại thôn Thanh Kỳ, An Thanh, Tứ Kỳ tỉnh Hải Dương
    -------------------------
    Cảm nghĩ về “Ngọn Lửa Thích Quảng Đức” cách đây 50 năm
    -------------------------
    Từ mẫu tượng Phật TVTL Tây Thiên, nghĩ về tượng Phật lộ thiên
    -------------------------
    Vở: Chuông ngân rừng trúc
    -------------------------
    Những lời dạy của các Cao Tăng Phật giáo Việt Nam
    -------------------------
    Chùa Cái Cối vinh dự được công nhận là Di tích Quốc gia
    -------------------------
    Cuộc đời của một thiền sư nổi tiếng thế giới
    -------------------------
    Trung tâm thương mại 'báo hại' nhà chùa
    -------------------------
    Côn đồ xông vào chùa đánh nhà sư, phá hoại tài sản Tam bảo
    -------------------------
    Hà Nội: Lễ khai pháp Trường hạ Bồ Đề 2013
    -------------------------
    Hoa sen với đời người
    -------------------------
    Trao quà và học bổng cho trẻ em khó khăn trong huyện Tứ Kỳ
    -------------------------
    Hà Giang: Đền Mẫu Cấm Sơn tổ chức Phật đản lần đầu tiên
    -------------------------
    Hải Phòng: Hơn 10 ngàn người tham dự Đại lễ Phật đản PL.2557
    -------------------------
    Lễ Phật đản tại chùa Cương Xá xã Tân Hưng, TP Hải Dương ngày 24/5/2013
    -------------------------
    Kính trọng Pháp 23/05/2013 .11:00Thích Minh Thông
    -------------------------
    Tôn kính Phật
    -------------------------
    Ông Bụt tháng Tư
    -------------------------
    Đại lễ Phật đản lần thứ 2557, chùa bảo Sài, phường phạm ngũ lão TP Hải Dương
    -------------------------
    Tỉnh Hải Dương đã long trọng tổ chức đại lễ phật đản lần thứ 2557 tại trụ sở GHPGVN
    -------------------------
    Một cách đón Phật đản mới
    -------------------------
    Hà Nội: Lễ hội hoa đăng tại chùa Quán Sứ
    -------------------------
    Phật đản huyện Cẩm Giàng
    -------------------------
    -------------------------
    Hà Nội: Lễ rót đồng đúc Đại Hồng Chung chùa Keo
    -------------------------
    Hàn Quốc : Lễ Phật đản Ngôi chùa độc đáo Thành phố Busan
    -------------------------
    Lễ cầu siêu tại thành cổ Quảng Trị
    -------------------------
    Nhân quả nhãn tiền
    -------------------------
    Đắc đạo rồi, tu chi nữa!?
    -------------------------
    Chính thức diễn ra Khóa tu tuổi trẻ “Cảm ơn cuộc đời” ngày thứ nhất
    -------------------------
    Dạy con từng lứa tuổi theo quan điểm Phật giáo
    -------------------------
    Cung tống kim quan cố HT.Thích Thiện Nhơn nhập bảo tháp
    -------------------------
    Đại lão HT.Thích Từ Nhơn viên tịch
    -------------------------
    Hải Dương: Đại lễ động thổ trùng tu, tôn tạo chùa Phong Hanh
    -------------------------
    TP.HCM: Một ngày hiến máu nhân đạo tại chùa Từ Tân
    -------------------------
    Hội thảo “phương hướng phát triển tổ chức CLB TTN Phật tử các tỉnh thành khu vực phía Bắc”
    -------------------------
    Hà Nội: Bổ nhiệm trụ trì và khởi công xây dựng chùa Thanh Liên
    -------------------------
    Ý nghĩa Đại Giới Đàn Vĩnh Tràng
    -------------------------
    Cáo phó HT. Thích Thiện Nhơn - Trưởng BTS GHPGVN tỉnh Bình Định
    -------------------------
    Đại đức Thích Thiện Từ tụng 108 biến chú Đại Bi tại Chùa Cương Xá
    -------------------------
    Hải Dương: GHPGVN làm việc với BTS Phật giáo tỉnh
    -------------------------
    Kỷ niệm 50 năm Pháp nạn 1963: Mục tiêu – yêu cầu?
    -------------------------
    Lễ tang trong THIỀN
    -------------------------
    Tết cổ truyền các nước Campuchia-Lào-Myanma-Thái Lan tại TP.HCM
    -------------------------
    -------------------------
    Người ăn xin quyên hơn 700 triệu cho chùa
    -------------------------
    Chính trị cánh tả Phật giáo
    -------------------------
    Lễ tang trong THIỀN
    -------------------------
    Phật giáo Hà Nội bàn tổ chức Đại lễ Phật đản và An cư kết hạ năm 2013
    -------------------------
    Chùm ảnh Pháp hội Dược sư tại chùa Cương Xá
    -------------------------
    Ấn Độ: Tượng Phật bị đập phá tại Bahraich, bang Uttar Pradhesh
    -------------------------
    GHPGVN: Hội nghị Ban Trị sự các tỉnh, thành phía Bắc
    -------------------------
    Hội nghị hướng dẫn thực hiện hiến chương tu chỉnh lần thứ V,đại hội VII và triển khai công tác phật sự thời gian tới,
    -------------------------
    Trăn trở về việc đi chùa của người trẻ
    -------------------------
    Chùa Cương Xá đang đi vào chạm khắc hoa văn
    -------------------------
    Xây dựng chùa Cương Xá
    -------------------------
    Trung Quốc: Giáo sư Ấn Độ giảng tại Phật Học Viện Hàng Châu
    -------------------------
    Đại lễ tưởng niệm, phụng nghinh Kim quan Trưởng lão HT. Thích Thanh Bích
    -------------------------
    Tặng Hoa cho đồng Chí Phó Bí thư thường trực huyện đoàn tứ kỳ Nguyễn Tá Điểm
    -------------------------
    Chùm ảnh: Các đoàn viếng Trưởng lão HT. Thích Thanh Bích
    -------------------------
    Khám phá ngôi chùa không không có tượng Phật
    -------------------------
    Sư giả “hoành hành” chùa Bái Đính
    -------------------------
    Quan hệ Phật giáo và chính quyền: câu trả lời có trong Kinh Phật
    -------------------------
    Ấm lòng quỹ từ thiện “Trái Tim Cho Em”
    -------------------------
    Chùm ảnh: Gần 200 bạn trẻ dự ngày tu An lạc tại chùa Đình Quán
    -------------------------
    Ngày hội 8/3 tại nhà văn hóa thôn Cương Xá
    -------------------------
    Đại Đức Thích Thanh Cường tặng quà trung tâm trị phong xã Hoàng Tiến
    -------------------------
    Hà Nội: Thường trực HĐTS GHPGVN phía Bắc giao ban tháng 3
    -------------------------
    Một số hình ảnh ban đầu về lễ tang HT. Thích Chơn Ngộ
    -------------------------
    HT. Thích Chơn Ngộ viên tịch, trụ thế 101 năm
    -------------------------
    Phật tử Thái tức giận vì tượng Phật ở VN
    -------------------------
    Lễ chẩn tế tại chùa Liên Hoa thị trấn Liên Nghĩa huyện Đức Trọng, Lâm Đồng
    -------------------------
    Cảnh giác với những người giả sư đi quyên góp công đức
    -------------------------
    Trung ương đoàn TNCS HCM góp ý sửa đổi Hiến pháp 1992
    -------------------------
    Trung ương đoàn TNCS HCM hội thảo sửa đổi hiến pháp
    -------------------------
    Những pho tượng hòa thượng giống hệt người thật
    -------------------------
    Lễ nguyên tiêu tại chùa cương xá
    -------------------------
    Phục dụng lại truyền thống tế đức đại vương.
    -------------------------
    Lễ Phật chùa Bái Đính : Tin mà không hiểu Ta tức là phỉ bán Ta"
    -------------------------
    Linh thiêng Lễ Ngũ Bách Danh Quán Thế Âm trong động Hương Tích
    -------------------------
    Quảng Nam: GĐPT Duy Xuyên họp mặt đầu năm
    -------------------------
    Các bạn trẻ Nhân Sinh mang tết đến với người nghèo
    -------------------------
    KHÔNG KHÍ TẾT CỦA CHÙA CƯƠNG XÁ NĂM 2013
    -------------------------
    Chùm ảnh Sinh nhật Đại Đức Thích Thanh Cường ngày 14/2
    -------------------------
    Đức Pháp chủ Thích Phổ Tuệ về thăm quê nhà
    -------------------------
    Từ vật dụng thường nhật của Tổ Hội ngẫm về nếp sống Thiền môn
    -------------------------
    Hạnh phúc và ý nghĩa với Hành hương 10 chùa “Gieo trồng Phước duyên”
    -------------------------
    Thế đất lạ khiến bốn thôn có 150 nhà sư
    -------------------------
    Đại Đức Thích Thanh Cường chúc tết, trao quà cho người cao tuổi
    -------------------------
    Chư Tôn đức HĐTS GHPGVN đỉnh lễ Đức Pháp chủ HT Thích Phổ Tuệ
    -------------------------
    GHPGVN chúc Tết các cơ quan Trung Ương và Tp.Hà Nội
    -------------------------
    Học viện PGVN, Viện nghiên cứu Phật học VN tổng kết Phật sự
    -------------------------
    Ban hoằng pháp TW họp mặt truyền thống ngành hoằng pháp
    -------------------------
    Tưởng niệm cố Đại lão HT.Thích Thiện Hoa, HT.Thích Thiện Hòa
    -------------------------
    Lãnh đạo Ban dân vận TW và TW MTTQ VN chúc tết GHPGVN
    -------------------------
    Hà Nội: Khánh thành Trung tâm Diệu Pháp Âm chùa Tứ Kỳ
    -------------------------
    GHPGVN họp Ban Thường trực khu vực phía Bắc
    -------------------------
    Thanh Hóa: Chùm ảnh “Khóa tu Kính mừng ngày Đức Phật thành Đạo” tại Chùa Thanh Hà
    -------------------------
    Hà Nội: Chùa Liên Phái - quận Hai Bà Trưng tổ chức tổng kết từ thiện năm 2012
    -------------------------
    Trung Quốc: Xếp hàng nhận cháo nhà chùa
    -------------------------
    Ban tôn giáo Chính Phủ chúc mừng thành công Đại hội Phật giáo toàn quốc
    -------------------------
    Đồng Tháp: Phật tử phẫn nộ trước lễ Bãi nhiệm trụ trì chùa Tháp Linh
    -------------------------
    Thất đức giả sư lừa cả bệnh nhân khốn khó
    -------------------------
    Nam Định: Lễ húy nhật lần thứ 30 của cố HT. Thích Thanh Thuế
    -------------------------
    Hà Nội: Trao giáo chỉ tấn phong Giáo phẩm
    -------------------------
    Ra mắt Ban hướng dẫn Phật tử TP. Hà Nội nhiệm kỳ VII (2012 – 2017)
    -------------------------
    Tỉnh đoàn Hải Dương: Phát động chương trình “Tô thắm màu cờ Tổ quốc”
    -------------------------
    Ngày 7/1 qua đi, chùa Thanh Lương ở lại với bình yên trong nguyện ước
    -------------------------
    Hà Nội: Ban ĐD PG quận Hoàn Kiếm hội nghị tổng kết năm 2012
    -------------------------
    Hà Nội: Cán bộ, công nhân viên AVG Quy Y tại tổ đình Viên Minh
    -------------------------
    -------------------------
    Lễ ra mắt Ban hướng dẫn Phật tử GHPGVN TP.HCM
    -------------------------
    Hội nghị Nữ giới Phật giáo: Xúc động tham luận của NS Khiết Minh
    -------------------------
    Hội bảo vệ môi trường tỉnh Hải Dương thăm và chụp ảnh lưu niệm với câyđại
    -------------------------
    Chen nhau “cúng” tiền cho… sư giả
    -------------------------
    Bắc Ninh: Đêm hội hoa đăng và kỷ niệm khánh đản đức Phật A Di Đà tại chùa Phật Tích
    -------------------------
    Hà Nội: Lễ ra mắt Phòng chuyên môn tổng hợp – Trung tâm bảo tồn văn hóa Tôn giáo
    -------------------------
    Đức Pháp Chủ: Vận dụng Phật pháp để tu hành, để ứng cơ lợi dân, ích nước
    -------------------------
    Lâm Đồng: Truyền giới cho 748 giới tử Đại giới Đàn Từ Mãn
    -------------------------
    Hà Nội: Chùa Kim Long lung linh đêm hội hoa đăng
    -------------------------
    Nguyễn Thị Xuân Loan: Nữ cư sĩ đầu tiên là Ủy viên Hội đồng Trị sự GHPGVN
    -------------------------
    Chùa Một Cột cầu an cho Tổng thống Hugo Rafael Chavez Frias
    -------------------------
    HVPGVN: Rất lấy làm tiếc về luận văn "Thực chất của Đạo Hòa Hảo"
    -------------------------
    Phật giáo Lạng Sơn tặng quà Tết cho người nghèo
    -------------------------
    Khánh chúc Đức Pháp Chủ Thích Phổ Tuệ và Đức Phó Pháp Chủ Thích Thanh Bích
    -------------------------
    Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tiếp đoàn đại biểu cấp cao lãnh đạo TW GHPGVN
    -------------------------
    Hội thi tìm hiểu giáo lý đạo Phật
    -------------------------
    HT. Bảo Nghiêm thuyết giảng tại lễ húy nhật Đức Pháp Chủ đệ Nhất
    -------------------------
    Hải Dương: Khánh thành bảo tháp chùa Thiên Phúc
    -------------------------
    Ấn Độ & Miến Điện tổ chức Hội nghị Bảo vệ di sản Văn hóa Phật giáo
    -------------------------
    Lễ Khai đàn khóa tu chín đóa sen dâng Phật tại chùa Phổ Quang
    -------------------------
    Kinh tụng hoàn toàn tiếng Việt: Câu chuyện về nhu cầu cấp thiết
    -------------------------
    GHPGVN chúc mừng Ủy ban ĐKCG mùa Giáng sinh và năm mới 2013
    -------------------------
    Lễ chúc mừng thầy Thích Tâm Mẫn hoàn thành "nhất bộ nhất bái"
    -------------------------
    Hà Nội: Chùa Linh Ứng khai pháp, thành lập đạo tràng tu học
    -------------------------
    Hà Nội: Lễ cầu siêu các anh hùng liệt sỹ bị thiệt mạng trong đợt thảm sát bom B52
    -------------------------
    Đức Pháp chủ: Đạo Phật dựa vào tâm mình chứ không dựa vào thần quyền
    -------------------------
    Hải Dương: Bổ nhiệm Trụ trì chùa Thiên Phúc
    -------------------------
    Thừa Thiên Huế tổ chức Lễ tưởng niệm 704 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn
    -------------------------
    Lễ tưởng niệm Phật hoàng Trần Nhân Tông và Trưởng lão HT. Thích Thanh Tứ
    -------------------------
    Những sự kiện Phật giáo Việt Nam nổi bật năm 2012
    -------------------------
    -------------------------
    Lễ tiểu tường cố Đại lão HT. Thích Thanh Tứ tại chùa Bái Đính
    -------------------------
    Phim Hoạt Hình Phật Giáo: Cảnh Đẹp Cõi Cực Lạc
    -------------------------
    Tịnh Độ chủ yếu là Tha Lực
    -------------------------
    Khai Thị Niệm Phật - Đại Sư Hám Sơn ( Rất Cần Nghe )
    -------------------------
    -------------------------
    Trước thềm Đại Lễ Hoàn nguyện tại Lâm Tỳ Ni
    -------------------------
    Bỏ phố xá ồn ào, giới trẻ lập nhóm thiền tại gia
    -------------------------
    Giả nhân viên VP Chủ tịch Nước lừa đảo trụ trì chùa Huyền Trang
    -------------------------
    Bế mạc Đại hội Tăng già Phật giáo Thế giới lần thứ 9
    -------------------------
    Phỏng vấn Thượng tọa Thích Hạnh Bảo, trưởng đoàn PGVN dự Đại hội Tăng già Phật giáo Thế giới 2012
    -------------------------
    Phật giáo & chùa làng miền Bắc: Nhiều ray rứt
    -------------------------
    CLB Nhân Sinh tổ chức chương trình "Nghe bằng trái tim"
    -------------------------
    Cách vật là trừ tự kỷ dục vọng
    -------------------------
    Chánh pháp – mạt pháp
    -------------------------
    Ngôi chùa “hoàn sinh”
    -------------------------
    Phu nhân Chủ tịch nước dâng cúng Tượng và Xá Lợi Phật
    -------------------------
    Một ngày học tập ngoại khóa của sinh viên ngành Y
    -------------------------
    Bí ẩn về chiến binh mặc áo nhà sư ở chùa Côn Sơn
    -------------------------
    Danh sách Ban Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN nhiệm kỳ VII
    -------------------------
    Tường thuật phiên bế mạc Đại hội Phật giáo toàn quốc, HT. Thích Phổ Tuệ được tái suy tôn ngôi Pháp chủ
    -------------------------
    Đại hội Phật giáo toàn quốc kỳ VII: Được và Chưa được
    -------------------------
    Trưởng lão Thích Phổ Tuệ tiếp tục tại vị ngôi Pháp Chủ GHPGVN
    -------------------------
    Tường thuật phiên khai mạc Đại hội Phật giáo toàn quốc
    -------------------------
    Hôm nay, 23/11 khai mạc Đại hội Phật giáo toàn quốc
    -------------------------
    Thiền tập & Pháp thoại với chủ đề: TUỔI TRẺ VÀ PHẬT PHÁP
    -------------------------
    Khai mạc triển lãm ảnh chào mừng Đại hội Phật giáo toàn quốc
    -------------------------
    Đức Pháp chủ: Thống nhất Phật giáo nhưng không để hỏng nề nếp Sơn môn, Tổ đình
    -------------------------
    Lễ Vu Lan 2012
    -------------------------
    Phật Giáo Kinh Môn
    -------------------------
    Góc đời thường Đại Đức Thích Thanh Cường
    -------------------------
    Hội Nghị Tổng Kết Phật Giáo 7/1/2012
    -------------------------
    Ký Sự Hải Dương
    -------------------------
    Pháp thoại "Hạnh phúc tùy cách nhìn"
    -------------------------
    TP.HCM: Bạn trẻ hằng thuận tại chùa Giác Tâm
    -------------------------
    Chùm ảnh: Chân dung Đại đức Thích Tâm Mẫn cách Yên Tử 6km
    -------------------------
    Họp báo tổ chức Đại hội VII Giáo hội Phật giáo Việt Nam
    -------------------------
    Chùm ảnh: Đại lễ tưởng niệm các nạn nhân tử vong vì tai nạn giao thông
    -------------------------
    Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan lễ Phật tại chùa Một Cột
    -------------------------
    Chùm ảnh: Cậu ấm, cô chiêu Hà Thành lên chùa tụng kinh - Niệm Phật
    -------------------------
    Sách báo Phật giáo cho thiếu niên, nhi đồng
    -------------------------
    Tâm bình thế giới bình
    -------------------------
    Sinh viên lên chùa học cách yêu
    -------------------------
    Khi Phật tử là doanh nhân
    -------------------------
    Chữa bệnh bằng nước lã, khói nhang và... bú
    -------------------------
    Ly kì chuyến vượt biển cầu pháp của vị Quốc sư Nhật Bản
    -------------------------
    5 tượng Phật, Bồ tát được công nhận bảo vật quốc gia
    -------------------------
    Năm giấc mộng của Bồ Tát
    -------------------------
    Chùa Một Cột có kiến trúc độc đáo nhất ở châu Á
    -------------------------
    Đánh nhà sư và nhà báo trước mặt công an
    -------------------------
    Trung thu - Kết nối yêu thương
    -------------------------
    Hàng ngàn tín đồ Hồi giáo nổi loạn đốt phá chùa, nhà cửa Phật tử
    -------------------------
    Nhìn lại vụ thiên hạ "ném đá" trùng tu chùa Trăm Gian
    -------------------------
    Phật tử không bao giờ được nói câu "đạo nào cũng tốt"
    -------------------------
    Từ chuyện "Tôn giáo: không" trong Chứng minh Nhân dân
    -------------------------
    NHẪN
    -------------------------
    Cây của Phật Tổ vẫn sống sau 2.500 năm
    -------------------------
    Ông Tây lên chùa “rửa bát trong chánh niệm”
    -------------------------
    Tội phạm ngày càng trẻ hóa: Sao quên liều thuốc Phật pháp
    -------------------------
    Lỗi Của Người Cũng Chính Là Lỗi Của Mình
    -------------------------
    Tiếng Khóc Từ Những Miếng Thịt
    -------------------------
    Tầm Quan Trọng Của Giới Luật
    -------------------------
    -------------------------
    Hoà thượng đệ tam Pháp chủ GHPGVN
    -------------------------
    Nhân vật tiêu biểu GHPGVN: HT. Thích Trí Tịnh - Chủ tịch HĐTS GHPGVN
    -------------------------
    Lược ý nghi thức Cổ Phật khất thực trong giới đàn Phật giáo Bắc truyềnLược ý nghi thức Cổ Phật khất thực trong giới đàn Phật giáo Bắc truyền
    -------------------------
    Bài 3: Lịch sử Ðức Phật Thích Ca Mâu Ni
    -------------------------
    Giới luật đạo phật
    -------------------------
    Giới luật Phật giáo và đạo đức xã hội
    -------------------------
    Bài 2 Ðạo Phật
    -------------------------
    Bài 1 Nhận thức cơ bản về Phật giáo
    -------------------------
    Cuộc Đời Và Đạo Nghiệp Của Hòa Thượng Thích Minh Châu
    -------------------------
    Lễ Cung Tống Kim Quan HT Thích Minh Châu nhập bảo tháp 9/9/2012
    -------------------------
    Tuổi trẻ và xu hướng thích làm tiệt cưới chay
    -------------------------
    Ngày em xuất gia…
    -------------------------
    Ai nhặt lá?
    -------------------------
    Hãy yêu thương cha mẹ mình
    -------------------------
    Đại lão HT. Thích Trí Thủ - Chủ tịch HĐTS GHPGVN nhiệm kỳ I (1981 - 1984)
    -------------------------
    Gương người tốt việc tốt
    -------------------------
    Thông báo mời viết tham luận tại Đại hội VII GHPGVN
    -------------------------
    CHÂN NHƯ QUAN CỦA PHẬT GIÁO CHƯƠNG I
    -------------------------
    PHẬT HỌC CƠ BẢN Bốn Sự Thật Nhiệm Mầu
    -------------------------
    PHẬT HỌC CƠ BẢN Bốn Sự Thật Nhiệm Mầu
    -------------------------
    Nguồn Gốc Đạo Đức Phật Giáo
    -------------------------
    Không Sát Sanh, Tôn Trọng Sự Sống.
    -------------------------
    Giới luật công truyền hay bí truyền?
    -------------------------
    Viết cho Mẹ nhân Mùa Vu Lan Báo Hiếu
    -------------------------
    Đại đức Thích Thanh Cường cử hành nghi thức tiếp linh
    -------------------------
    Trai đàn Mông Sơn thí thực mùa Vu Lan báo hiếu-p1
    -------------------------
    CHÂN NHƯ QUAN CỦA PHẬT GIÁO CHƯƠNG 2
    -------------------------
    CHÂN NHƯ QUAN CỦA PHẬT GIÁO
    -------------------------
    Đại Danh y Tuệ Tĩnh: Thiền, y và tâm
    -------------------------
    Tiểu sử Phật hoàng Trần Nhân Tông (1258 - 1308)
    -------------------------
    Hạ trường Tổ đình Đống Cao tổ chức Vu Lan Báo Hiếu
    -------------------------
    -------------------------
    Vu lan báo hiếu
    -------------------------
    Phỏng vấn Sư cô Idol tại Nghệ An
    -------------------------
    Chuyện anh em nhà khỉ
    -------------------------
    Con sếu và con cua
    -------------------------
    Lễ tuyên dương Phật tử tinh tấn phía Bắc
    -------------------------
    Hải Dương: Phật giáo Tứ Kỳ chăm lo gia đình chính sách
    -------------------------
    Đại hội Phật giáo huyện Bình Giang
    -------------------------
    Kỷ niệm 15 năm thành lập
    -------------------------
    Di tích lịch sử Đền kiếp bạc
    -------------------------
    Đền Thanh Hư thờ Đại Tư Đồ Trần Nguyên Đán
    -------------------------
    ĐỀN THỜ NGUYỄN TRÃI
    -------------------------
    Tỉnh đoàn tổng kết “Năm Thanh niên” và phát động đợt thi đua đặc biệt chào mừng Đại hội Đoàn các cấp
    -------------------------
    Chuyến thăm Trung tâm giáo dục lao động xã hội Ba Vì
    -------------------------
    Đại hội Phật giáo huyện Tứ Kỳ
    -------------------------
    Trước thềm đại hội Phật giáo huyện Tứ Kỳ
    -------------------------
    Những lời chưa nói gửi Mẹ kính yêu
    -------------------------
    Phật hóa trẻ em
    -------------------------
    Thờ Phật như thế nào?
    -------------------------
    Khánh thành và đúc chuông chùa Châu Khê
    -------------------------
    Trưởng lão HT. Thích Thanh Bích đại thọ bách niên
    -------------------------
    Hành trạng Trưởng lão HT. Thích Thanh Bích
    -------------------------
    Sơ lược về dòng phái Vĩnh Nghiêm ( Phần IV)
    -------------------------
    Sơ lược về dòng phái Vĩnh Nghiêm ( Phần III)
    -------------------------
    Sơ lược về dòng phái Vĩnh Nghiêm ( Phần II )
    -------------------------
    Sơ lược về dòng phái Vĩnh Nghiêm ( Phần I)
    -------------------------
    Mục đích tu Phật
    -------------------------
    Đạo Phật & giải pháp bảo vệ môi trường
    -------------------------
    Giáo dục Nhân cách đạo đức cho con
    -------------------------
    Vun bồi gốc hiếu cho con
    -------------------------
    Chùa Cương Xá giao lưu văn nghệ mừng Phật đản
    -------------------------
    Tưởng niệm cố Đại lão Hoà thượng Thích Minh Luân
    -------------------------
    Tỳ kheo có làm tròn chữ Hiếu không?
    -------------------------
    Ăn chay có phạm tội sát sinh không?
    -------------------------
    Những giá trị của lý trí, khoa học, và tâm linh
    -------------------------
    Hạnh phúc của người Phật tử
    -------------------------
    Vì sao người xuất gia phải trải qua giai đoạn làm chú tiểu?
    -------------------------
    Người Phật Tử Tại Gia Ðối Với Xã Hội
    -------------------------
    Tiền bạc, trí tuệ và cảm xúc
    -------------------------
    An toàn giao thông dưới góc nhìn Phật giáo
    -------------------------
    Đạo đức và Giới luật Phật giáo
    -------------------------
    Thông điệp Phật đản của Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc
    -------------------------
    Chùa Thiên Phúc giao lưu văn nghệ mừng Phật đản
    -------------------------
    Tỉnh hội Phật giáo mít tinh mừng Phật đản
    -------------------------
    Trưởng lão HÒA THƯỢNG THÍCH TRÍ TỊNH
    -------------------------
    Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Tứ (1927 - 2011 )
    -------------------------
    Văn bản yêu cầu Ban TTXH các tỉnh, thành báo cáo công tác NK 2007 - 2012
    -------------------------
    Thông tư tổ chức sinh hoạt Giáo hội tiến tới Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ VII
    -------------------------
    Ý nghĩa Đại lễ Phật đản 2556
    -------------------------
    Diễn văn Đại lễ Phật đản Phật lịch 2556
    -------------------------
    Đại lễ Phật đản, ra mắt BĐD Phật giáo huyện Gia Lộc khoá VII
    -------------------------
    Phật giáo Tứ Kỳ tổ chức Phật đản
    -------------------------
    Khánh thành chùa Trinh Nữ
    -------------------------
    Hải Dương: Phật đản PG TX Chí Linh, ra mắt Ban đại diện PGTX khoá II
    -------------------------
    Ý Niệm Công Đức Tắm Phật Trong Đại Lễ Phật Đản
    -------------------------
    Suy niệm về Đức Phật hay bức thông điệp cho hành tinh.
    -------------------------
    Đản sinh vi diệu
    -------------------------
    Lễ tắm Phật
    -------------------------
    Ðức Phật đản sanh - Suối nguồn hạnh phúc
    -------------------------
    Lược ý nghi thức tắm Phật trong pháp hội đản sinh Phật giáo Bắc truyền
    -------------------------
    Đức Phật Đản Sanh qua thi phẩm Ánh Sáng Á Châu của Edwin Arnold
    -------------------------
    Lãnh đạo tỉnh uỷ thăm chúc mừng BTS mùa Phật đản
    -------------------------
    Hạnh Phúc Thay Đức Phật Ra Đời
    -------------------------
    Thông điệp Đại lễ Phật đản PL. 2556 của Đức Pháp chủ GHPGVN
    -------------------------
    Thông bạch hướng dẫn tổ chức Đại lễ Phật đản PL. 2556
    -------------------------
    Thông bạch tổ chức An cư kiết hạ PL2556
    -------------------------
    Tản mạn về việc ăn chay
    -------------------------
    Ý nghĩa ngày Rằm tháng Tư Vesakha
    -------------------------
    Mùa Phật đản của tôi: Tháng Tư về lung linh...
    -------------------------
    Điều học từ cuộc sống
    -------------------------
    Hãy là một pho tượng
    -------------------------
    Đức Pháp Vương: Hãy chuyển hóa oán hận thành yêu thương!
    -------------------------
    Ái ngữ và vấn đề Hoằng pháp
    -------------------------
    Cốt Tủy Giáo Pháp của Đức Phật
    -------------------------
    Mục đích của cuộc đời
    -------------------------
    Chuyện đời qua phim
    -------------------------
    Nhân Mùa Phật Ðản Bàn Về Tích Ðản Sanh
    -------------------------
    Tóm tắt tiểu sử Đại Đức Thích Thanh Cường
    -------------------------
    Đời này mình còn được gặp bố mẹ bao nhiêu lần?
    -------------------------
    Những điều nên biết khi đến chùa
    -------------------------
    BÀI 2. Giới thiệu Đạo Phật
    -------------------------
    BÀI 1. Cách xưng hô và một số nghi thức cần thiết của người Phật tử
    -------------------------
    Hoằng Pháp Đối Vối Tuổi Trẻ - Một Vài Suy Nghĩ
    -------------------------
    Giáo dục thế hệ trẻ sống theo lời Phật dạy
    -------------------------
    -------------------------
    Phương thức giáo dục tuổi trẻ Phật giáo – Hãy gieo ba hạt giống lành
    -------------------------
    Tổng quan về lịch sử Phật giáo Việt Nam - Dẫn nhập
    -------------------------
    Tổng quan về Phật giáo Việt Nam : Từ thời kỳ nhà nước độc lập Vạn Xuân đến vua Trần Nhân Tông
    -------------------------
    Tổng quan về lịch sử PGVN :Từ du nhập đến Lý Nam Đế
    -------------------------
    Hải Dương: Trùng tu xây dựng chùa Đống Duyên
    -------------------------
    Hoạt động từ thiện
    -------------------------
    Tam Tổ Huyền Quang (1254 - 1334)
    -------------------------
    Nhị Tổ Pháp Loa (1284 - 1330)
    -------------------------
    Trúc Lâm Sơ Tổ (1258 – 1308)
    -------------------------
    Chuyện về sư thầy làm "cha" bảy con thơ
    -------------------------
    Không hiểu luật pháp, làm sao giúp đời, giúp người
    -------------------------
    Thông bạch tổ chức An cư kiết hạ PL2556
    -------------------------
    Tìm hiểu về giới luật trong đạo Phật
    -------------------------
    Nền tảng đạo đức Phật giáo xây dựng xã hội chân thiện mỹ
    -------------------------
    Giới luật công truyền hay bí truyền?
    -------------------------
    Pháp tự tứ của Tăng
    -------------------------
    Pháp an cư của Tăng
    -------------------------
    Giới luật tu sĩ
    -------------------------
    Luật Ma-ha-tăng-kỳ
    -------------------------
    Bồ-Tát Giới
    -------------------------
    Bách Trượng Tòng Lâm Thanh Quy
    -------------------------
    Bước tới thảnh thơi - Giới Luật và Uy Nghi của Các Vị Sa Di
    -------------------------
    Cương Yếu Giới Luật
    -------------------------
    Cương yếu giới luật
    -------------------------
    Kinh Trường A Hàm
    -------------------------
    Kinh Ðại Thông Phương Quảng Sám Hối Diệt Tội Trang Nghiêm Thành Phật
    -------------------------
    Kinh Ðại Thông Phương Quảng Sám Hối Diệt Tội Trang Nghiêm Thành Phật
    -------------------------
    Kinh Kalama
    -------------------------
    Phật thuyết Văn-thù-sư-lợi Pháp bảo tàng đà-ra-ni
    -------------------------
    Kinh Veranjaka-Sutta (và Kinh Nakulapita-Sutta)
    -------------------------
    TỔNG QUAN VỀ DI TÍCH Ở HẢI DƯƠNG
    -------------------------
    Đại lễ tưởng niệm 308 năm Thánh tổ Thuỷ Nguyệt nhập niết bàn
    -------------------------
    Đền Thanh Hư thờ Đại Tư Đồ Trần Nguyên Đán
    -------------------------
    Danh thắng đền Cao thuộc địa phận xã An Lạc (Chí Linh), chinh phục mọi người bởi địa danh cổ, chốn của các di tích lịch sử và có một lễ hội mà không phải ai cũng có may mắn chứng kiến, đó là lễ xin trùm...
    -------------------------
    Lễ xin trùm ở đền Cao, Hải Dương
    -------------------------
    KÍNH MỪNG ĐẠI LỄ PHẬT ĐẢN 2636
    -------------------------
    Tây Nguyên điểm đến... Một Mùa Trăng
    -------------------------
    Thành tâm phụng sự Tam Bảo, tùy nguyện sở cầu như ý
    -------------------------
    Thông điệp Đại lễ Phật đản PL. 2556 của Đức Pháp chủ
    -------------------------
    Uống trà giữa mưa gió mùa thu…
    -------------------------
    Tuổi trẻ sống trong giây phút hiện tại
    -------------------------
    Nghe Đức Phật dạy về tình yêu
    -------------------------
    Chuỗi hạt trong đời sống bạn trẻ
    -------------------------
    Thanh niên với việc đi chùa
    -------------------------
    Thanh niên Phật tử và những vấn đề tâm linh
    -------------------------
    Điểm chưa sáng của Phật giáo Bhutan
    -------------------------
    Thông Tư Lễ Cầu An Đức Đệ Tứ Tăng Thống của Trưởng Ban Hướng Dẫn GĐPTVN tại Hoa Kỳ
    -------------------------
    Huynh trưởng Tâm Huệ Cao Chánh Hựu đã qua đời
    -------------------------
    Tâm thư của HT Thích Huyền Việt, TVT Tổng vụ Thanh niên, gửi GĐPTVN tại Hoa Kỳ
    -------------------------
    Chúng Ta Đã Chuẩn Bị Gì ?
    -------------------------
    Đường về Nguyên Thiều
    -------------------------
    Hải Dương: Lễ đặt đá đại trùng tu ngôi Tam Bảo chùa Quỳnh Khâu
    -------------------------
    Hải Dương: Đại Đức Thích Thanh Cường nhận giải thưởng “15 tháng 10”
    -------------------------
    Thiện căn ở tại lòng ta
    -------------------------
    Vai trò của Thiền Sư Vạn Hạnh
    -------------------------
    Truyền thuyết Chử Đồng Tử đi tu đạo Phật
    -------------------------
     Video
    Lời tiên tri cho thời đại chúng ta của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni
    Khánh thành chùa Cương Xá
     Hình ảnh
     
     

    CHÙA CƯƠNG XÁ - XÃ TÂN HƯNG - TP.HẢI DƯƠNG - TỈNH HẢI DƯƠNG

    Email: chuacuongxahd@gmail.com *  Website: chuacuongxa.com.vn